ورود کاربر

فرآیند پرستاری اختلالات آب و الکترولیت

فرآیند پرستاری اختلالات زیر:

مقدمه ای بر آب و الکترولیت ها (How Fluids and Electrolytes Work)
هیپوناترمی (Hyponatremia)
هیپرناترمی (Hypernatremia)
هیپوکلسمی (Hypocalcemia)
هیپرکلسمی (Hypercalcemia)
هیپوکالمی (Hypokalemia)
هیپرکالمی (Hyperkalemia)
هیپومنیزیمی (Hypomagnesemia)
هیپرمنیزیمی (Hypermagnesemia)
اسیدوز متابولیک (Metabolic Acidosis)
آلکالوز متابولیک (Metabolic Alkalosis)
هیپوفسفاتمی (Hypophosphatemia)
هیپرفسفاتمی (Hyperphosphatemia)
دهیدراتاسیون (Dehydration)
تست های تشخیصی حیاتی (Crucial Diagnostic Tests)

  • مبانی مایعات و الکترولیت ها

    اجزای کلیدی تعادل مایعات و الکترولیت ها

    اهداف یادگیری

    در پایان این مبحث شما قادر خواهید بود:

    • فرآیند حرکت مایعات و مواد به داخل و خارج از سلول را شرح دهید.
    • مکانیسم های تنظیمی حفظ تعادل مایعات را با هم مقایسه کنید.
    • بین خصوصیات تعادل مایعات و عدم تعادل مایعات افتراق قائل شوید.
    • تعادل الکترولیت ها و شرایطی که عدم تعادل الکترولیت رخ می دهد را مقایسه کنید.
    • فرآیند تعیین اثربخشی رژیم درمانی بازیافت تعادل و توازن مایعات و الکترولیت ها را شرح دهید.

    وبگاه پرستاردر این بخش به مبانی و اجزای تشکیل دهنده سیستم مایعات و الکترولیت پرداخته می شود. ابتدا واژه های کلیدی مرتبط با سیستم آب و الکترولیت معرفی می شوند. سپس کلیات و مبانی تعادل آب و الکترولیت بیان می شود. در ادامه سلول، مایعات و الکترولیت ها معرفی می شوند. در پایان نیز نکات کلیدی بحث بازگو شده، سئوالاتی برای تفکر نقادانه عرضه می شود. این سئوالات را می توان برای آمادگی امتحانات پایان ترم و همچنین سئوالات آمادگی آزمون کارشناسی ارشد استفاده نمود. در عین حال برای ارزیابی یادگیری و تمرکز بر مطالب خوانده شده، چند سرعت گیر در جریان متن گذاشته شده است، تا علاوه بر پاسخ به آنها و یادآوری مطلب، توانایی تفکر نقادانه مخاطب تقویت شود.

    رئوس مطالب:

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • واژه های کلیدی

  • کلیات

    کلیات

    وبگاه پرستاربدن انسان یک ماشین معجزه آسا است. تقریبا تمامی عملکرد بدن خودکار است، زمانی که مایعات، مواد غذایی و اکسیژن لازم به آن رسانده می شود، انرژی تولید می کند. توسط واکنش های شیمیایی که از طریق فرآیند پیچیده و دقیق ترکیب یا تجزیه اتصالات بین کاتیون ها (ملکول های دارای بار مثبت) و آنیون ها (ملکول های دارای شارژ منفی) که اغلب به آنها الکترولیت اطلاق می شود، در بدن انرژی تولید می شود. این انرژی به نوبه خود موجب تحرکاتی در سلول ها می گردد و از طریق انتقال فعال الکترولیت ها از میان غشای سلولی، بافت ها و ارگان ها حمل می شود مثل کوتاه شدن رشته های عضلانی و انقباض ماهیچه. این تحرک به رده فعالیت سیستمی نیز می رسد مثل ضربان قلب که خون را در سراسر بدن جابجا می کند یا حرکت کل بدن در حین راه رفتن یا دویدن.

    وبگاه پرستارجالبترین تحرک در سطح سلولی رخ می دهد، زمانی که مایعات و الکترولیت ها از میان غشاهای سلولی مبادله می شود تا هموستاز یا تعادل مورد نیاز برای حفظ حیات انسان برقرار گردد. در حالیکه مقداری از مبادله به صورت انفعالی بوده و آب و الکترولیت جریان آزاد و بدون کوشش دارند، مبادلات دیگر فعال بوده و به صورت فرآیندهای مصرف کننده انرژی رخ می دهند و تعادل حیاتی آب و الکترولیت ها را در سطح غشای سلولی و محیط زندگی سلول را حفظ می کنند تا بار یونی با تعادل اسید و باز حفظ شود و امکان وقوع واکنش های شیمیایی تولید کننده انرژی فراهم گردد.

    وبگاه پرستارتعادل مایعات چیست؟ الکترولیت های حیاتی کدامند؟ در این مقاله به پاسخ این سئوالات پرداخته می شود و مبانی آناتومی و فیزیولوژی بخش های منتخب بدن انسان بحث می شود.

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • سلول

    سلول

    وبگاه پرستارواحد پایه ساختار و عملکرد حیاتی تمامی جاندارن را سلول تشکیل می دهد. بسیای از ارگانیسم ها تنها از یک سلول تشکیل شده اند. این سلول تمامی نقش های حیاتی ارگانیسم را ایفا می کند. از سوی دیگر، بسیاری از ارگانیسم ها چند سلولی هستند مثل انسان. بدن انسان از حدود 70 تریلیون سلول تشکیل شده است. بافت ها، بافت های ارگان ها، احشاء تشکیل دهنده هر سیستم از ارگان ها همگی از سلول تشکیل شده اند. عملکرد و تعامل این سلول ها محیط داخلی یعنی محیط زندگی سلول ها را نسبتا پایدار و یکنواخت نگه می دارد؛ در حالی که محیط بیرونی آنها یکسره در حال تغییر است. به غیر از چند استثناء، تمامی ساختارها و عملکردهای بدن به شیوه ای کار می کنند که حیات جاندار را حفظ کنند.

    وبگاه پرستارتمامی سلول ها توسط یک غشای پلاسما احاطه شده اند. این غشا به طور انتخابی نفوذ پذیر است، یعنی به بعضی مواد اجازه ورود می دهد و به بعضی دیگر نمی دهد. مواد مفید مثل اکسیژن و مواد غذایی می توانند وارد این غشا شوند، در حالی که ضایعات و مواد اضافی مثل دی اکسید کربن فقط می توانند از آن خارج شوند. این حرکت به داخل یا خارج از غشای سلول از طریق فرآیندهای فیزیکی (انفعالی) از قبیل زیر رخ می دهد:

    • اسمزی (osmosis) – حرکت آب از محیط کم غلظت به محیط دارای غلظت بالاتر اسمزی اطلاق می شود.
    • انتشار (diffusion) – حرکت ملکول ها از محیط پر غلظت به محیط دارای غلظت کمتر را انتشار می گویند.
    • انتشار تسهیلی (facilitative diffusion) – حرکت ملکول ها از محیط پر غلظت به محیط کم غلظت به واسطه یک حامل را انتشار تسهیل شده یا انتشار با حامل می گویند.
    • پالایش (filtration) – عبور یا انسداد انتخابی مواد از یک غشاء را فیلتراسیون یا پالایش می گویند، که در آن عبور مواد تحت تاثیر شیب فشار است.
    انتقال مواد در بین غشاء ها همچنین شامل فرآیندهای فیزیولوژیک (فعال) است، از قبیل:
    • انتقال فعال (Active transport) – حرکت ملکول ها در مقابل شیب غلظت با کمک انرژی را انتقال فعال می گویند. سطح پتاسیم و سدیم محیط داخل و خارج سلولی به طور زیادی متفاوت است. برای حفظ این تفاوت غلظت، سدیم و پتاسیم در مقابل شیب فشار غلظت با کمک آدنوزین تری فسفات (ATP) حرکت می کنند. آدنوزین تری فسفات یک منبع انرژی سلول است که توسط میتوکندری سلول ها تولید می شود. به انتقال فعال پمپ سدیم – پتاسیم (sodium–potassium pump) نیز اطلاق می شود. کلسیم نیز از طریق انتقال فعال جابجا می شود.
    • اندوسیتوز (Endocytosis) – در اندوسیتوز یا درون بری یاختگی، غشای سلولی ماده را احاطه کرده و با کمک (ATP) ماده را به داخل سلول می کشد.
    • اگزوسیتوز (Exocytosis) – در اگزوسیتوز یا برون بری یاختگی، ماده ساخته شده در درون سلول در یک وزیکول ترشحی بسته بندی می شود و با غشای پلاسما جوش می خورد و در بیرون از غشای سلول آزاد می شود.
    آکادمی آب و الکترولیت
    شکل 1. رابطه بین سلول و محیط خارجی آن از نظر حمل الکترولیت ها از میان غشای سلولی

    وبگاه پرستارغشای سلول از نظر کارکردی فعال و زنده است. بسیاری از فعالیت های متابولیک در سطح غشای سلول صورت می گیرد، حاوی گیرنده هایی است که امکان برقراری ارتباط با سایر سلول ها را فراهم می سازد و مواد شیمیایی خارج سلول را شناسایی و به آنها پاسخ می دهد. به علاوه، به عنوان یک کانال هدایتی رسانا بین سلول و مایع خارج سلولی در محیط داخلی بدن عمل می کند؛ بدینوسیله به حفظ هموستاز بدن کمک می کند. اگر بخواهیم جنبه های فیزیولوژیک مختلف سلول را درک کنیم، بایستی مکانیسم های انتقال مواد از میان غشای سلولی را بشناسیم.

    وبگاه پرستاراگر سلول بخواهد زنده مانده و به طور نرمال عمل کند، محیط مایعی که در درون آن زندگی می کند بایستی در توازن باشد. بنابراین تعادل مایعات و الکترولیت ها به معنی یکنواختی یا تعادل یا هموستاز است. هموستاز یعنی مقدار و توزیع مایعات و الکترولیت های بدن بایستی متوازن باشد، یعنی نرمال و ثابت باشد. برای حفظ هموستاز بدن، آب و الکترولیت ها وارد بدن می شوند (ورودی یا درونداد) که بایستی مساوی مقداری باشد که از بدن خارج می شود (خروجی یا برونداد). متعادل نبودن اسمولاریته یا مقدار مواد محلول در هر حجم از حلال (که به واحد میلی اسمول در کلیوگرم (miliosmoles per kilogram—mOsm/kg or mmol/kg) اندازه گیری می شود) این محیط می تواند منجر به اختلالات جدی یا مرگ گردد. خوشبختانه بدن هموستاز خود را از طرق مختلف و سیستم های خود تنظیم مختلف حفظ می کند که شامل هورمون ها، سیستم عصبی، تعادل مایعات – الکترولیت ها و سیستم های اسید-باز است.

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • مایعات

    مایعات

    وبگاه پرستارآب یک واسط حیاتی در بدن انسان است. واکنش های شیمیایی که سوخت بدن را تامین می کنند در مایعات بدن رخ می دهند. اصلی ترین عنصر پلاسمای خون انسان آب است که برای حمل و نقل مواد غذایی، اکسیژن و الکترولیت ها در سراسر بدن استفاده می شود. با توجه به اینکه 50 درصد (فرد مونث بالغ) تا 60 درصد (فرد مذکر بالغ) تا 75 درصد (نوزادان) بدن انسان از مایع تشکیل شده است، درک اهمیت و نقشی که مایعات در حفظ حیات انسان بازی می کنند، آسان است. میزان مایعات دریافتی روزانه بایستی تقریبا مساوی مایعات دفعی باشد تا تعادل کلی مایعات بدن حفظ شود.

    وبگاه پرستارتقریبا 90% مایعات بدن از طریق مایعات و غذای مصرفی تامین می شود. متابولیسم سلولی نیز موجب تولید ترکیب هیدروژن و اکسیژن (H2O) می شود که مسئول تامین 10% باقیمانده مایعات یا آب بدن است. مایعات ورودی بدن از طرق زیر وارد می شوند (درصدها تقریبی است):

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت مایعات مصرفی (50%)
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت غذای مصرفی (40%)
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت متابولیسم بدن (10%)

    وبگاه پرستارغذاهای جامد در واقع حاوی آب زیادی هستند، برای مثال:

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت گوشت بی چربی – 70%
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت میوه و سبزیجات – 95% یا بیشتر

    وبگاه پرستارمصرف بیش از حد مایعات می تواند موجب افزایش بار قلب و ریه شود و مایعات اضافی در بافت ها و فضای خارج عروقی تجمع یابد.

    وبگاه پرستارکمبود مایعات در نتیجه مصرف ناکافی مایعات یا دفع مفرط مایعات از بدن رخ می دهد که بیشتر دفع مایعات بدن از طریق کلیه ها است. دفع مایعات بدن از طرق زیر رخ می دهد:

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت دفع محسوس
      • ادرار (85%)
      • مدفوع (7.5 %)
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت دفع نامحسوس
      • ریه ها (11.5 %)
      • پوست – تعریق و تبخیر (23%)

    وبگاه پرستاردفع زیادی از طریق تبخیر و تعریق یا استفراغ و اسهال ممکن است شدیدا حجم مایعات در گردش را کاهش دهد و تهدید عمده ای برای گردش خون بافتی باشد.

    وبگاه پرستارمایعات بدن در چندین فضا یا کمپارتمان مجزا نگهداری می شوند که توسط غشاهای نیمه تراوا از هم جدا شده اند. فضاهای اصلی بدن عبارتند از:

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت فضای داخل سلولی (Intracellular): فضای داخل غشای سلول است که حاوی 65% از کل مایعات بدن است.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت فضای خارج سلولی (Extracellular): فضای خارجی سلولی حاوی 35% مایعات بدن است.
      • فضای بین بافتی (interstitial): حاوی 25% مایعات خارج سلولی بدن است
      • پلاسمای خون و لنف: هشت درصد مایعات بدن محسوب می شود. پلاسمای خون که در فضاهای درون رگی (intravascular spaces) حفظ می شود
      • مایعات ترانس سلولار (Transcellular fluid): شامل تمامی مایعات دیگری که است که در بالا نمی گنجد و تقریبا نمایانگر 2 درصد کل مایعات بدن است (مثل مایع زجاجیه چشم، مایع نخاعی، مایع مفصلی، مایعات درون صفاقی، مایع پریکاردیال یا مایع پلورال و سایر مایعات بدن)

    وبگاه پرستاربنابراین بیشتر مایعات بدن در فضای داخل سلولی قرار دارند و در رتبه بعد، مایعاتی است که در فضاها و بافت های خارج از عروق خونی قرار گرفته اند (مثل فضای بین بافتی) و مقدار کمی از مایعات بدن در خارج از سلول های بدن و در عروق خونی قرار گرفته است (مثل پلاسما).

    وبگاه پرستارتعادل مایعات داخل سلولی عمدتا از طریق تراوایی و نفوذ پذیری غشای سلولی تنظیم و اداره می شود. غشای سلول دارای تراوایی انتخابی است، بدین معنی که به یون ها و ملکول های کوچک اجازه عبور می دهد در حالی که ملکول های بزرگ را در داخل نگه می دارد مثل پروتئین هایی که در داخل سلول ساخته می شوند.

    وبگاه پرستاربعضی از الکترولیت ها به طور فعال از میان غشای سلولی انتقال داده می شوند تا تفاوت شارژ الکتریکی خاصی در دو طرف غشای سلولی ایجاد شود و واکنش صورت گیرد. آب از طریق اسمزی به داخل یا خارج سلول منتقل می شود، در این روش آب از طرفی که غلظت کمتری دارد به طرفی که غلظت مواد محلول بیشتر است، جریان می یابد. اگر مایع خارج سلولی دارای غلظت مواد محلول بیشتری باشد، آب از داخل سلول به خارج سلول جریان می یابد و برعکس، اگر غلظت مواد محلول مایع داخل سلولی بیشتر باشد، آب به داخل سلول حرکت می کند. توانایی محلول در تاثیر بر جریان مایعات داخل سلولی را قدرت کشش یا تونسیته (tonicity) می گویند.

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت مایعات ایزوتونیک (Isotonic fluids) دارای غلظت مواد محلول مشابه مایع داخل سلولی است، بنابراین هیچ مایعی به داخل یا خارج از سلول حرکت نمی کند.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت مایعات هیپرتونیک (Hypertonic fluids) دارای غلظت مواد محلول بیشتر از مایع داخل سلولی هستند، و موجب می شوند که مایع از داخل سلول به خارج از سلول جریان و به فضاهای خارج سلولی جریان یابد. این عمل موجب چروکیده شدن سلول ها می شود. مایعات هیپرتونیک هیپراسمولار (hyperosmolality) هستند.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت مایعات هیپوتونیک (Hypotonic fluids) دارای غلظت مواد محلول کمتر از مایع داخل سلولی هستند که موجب می شود مایع به داخل سلول و خارج از فضای خارج سلولی جریان یابد. این حالت موجب تورم و پارگی سلول می شود. مایعات هیپوتونیک هیپواسمولار (hypo-osmolality) هستند.

    وبگاه پرستاراگر آب کافی برای حفظ مایعات داخل سلولی وجود نداشته باشد سلول نمی تواند به طور نرمال عمل کند و اگر مایعات داخل سلولی زیاد باشد موجب تورم و وقفه عملکرد سلولی می شود و حتی ممکن است به پارگی سلول بیانجامد.

    وبگاه پرستارتعادل مایعات خارج سلولی از طریق مکانیسم های دفع و احتباس دقیقا کنترل شده ای حفظ می شود تا اطمینان حاصل شود که سطح کلی مایعات بدن ثابت بماند. مکانیسم هایی برای تنظیم دفع آب وجود دارد از قبیل ترشح هورمون ضد ادراری (ADH) برای تحریک احتباس آب از کلیه ها و پیشگیری از دفع مفرط مایعات. مکانیسم تشنگی (توسط ADH و همچنین فشار خون تحریک می شود) نیز برای تحریک نوشیدن آب و خوردن غذاهای آب دار استفاده می شود.

    وبگاه پرستارتنظیم مایعات به اسمولاریته حس شده یا غلظت مواد محلول در خون بستگی دارد. همانطور که آب بیشتری در محلول های بدن نگهداری می شود، اسمولاریته محلول های بدن کاهش می یابد و می تواند موجب هیپواسمولار شدن مایعات شود که در آن مقدار مواد محلول در مایع کمتر از آب است. وقتی بدن آب دفع کند، اسمولاریته مایعات بدن افزایش می یابد و منجر به هیپراسمولار شدن مایعات می گردد که در آن مقدار مواد محلول در مایع از آب آن بیشتر است. بدن به افزایش اسمولاریته توسط آزاد سازی (ADH)پاسخ می دهد و این هورمون نیز موجب احتباس مایعات و کاهش اسمولاریته مایعات بدن می شود.

    وبگاه پرستارمایعات روی غشاء ها فشار وارد می کنند (برای نمونه؛ فشار هیدرواستاتیک) و این فشار به عنوان نیروی خارج کننده مایعات و بعضی از ذرات از میان غشاء عمل کند و بعضی از مواد را در داخل حفظ می کند. مواد محلول در مایع نیز فشاری اعمال می کنند (برای نمونه؛ فشار آنکوتیک (oncotic pressure) یا فشار اسمزی کلوئید) که مایعات را به سمت خود می کشد. در داخل عروق خونی در سیستم شریانی سطح مایعات بالا است و فشار هیدرواستاتیک مایعات را به داخل فضاهای بین بافتی می راند (همراه با اکسیژن و مواد مغذی). از سوی دیگر در سیستم وریدی فشار هیدرواستاتیک پایین است و فشار اسمزی بالا است زیرا مواد محلول در خون (از جمله سلول های خونی و ملکول های پروتئین) غلیظ است، بنابراین مایعات داخل فضای بین بافتی را به همراه دی اکسید کربن و ضایعات متابولیسم را به داخل ورید می کشد (شکل 2). فشار حجم و مواد محلول در خون در عروق خونی فراهم کننده فشار خونی است که برای گردش خون در بدن و پرفیوژن بافتی لازم است.

    وبگاه پرستارحجم مایعات نیز در تنظیم سطح مایعات بدن نقش دارد. علاوه بر سیستم آنتی دیورتیک هورمون (ADH)، سیستم های دیگری وجود دارد که به پایین بودن یا بالا بودن حجم و اسمولاریته مایعات پاسخ می دهند. مکانیسم های عصبی از طریق گیرنده حسی عمل کرده، کم بودن حجم خود در عروق خونی را حس کرده و پاسخ سمپاتیکی را تحریک می کنند که موجب انقباض شریانچه ها می شود و این به نوبه خود موجب کاهش خون در جریان به کلیه ها و کاهش برونده ادراری می شود، که حاصل آن احتباس مایعات است. پاسخ برعکس نیز در زمان بالا بودن حجم خون دیده می شود.

    آکادمی آب و الکترولیت
    شکل 2. رابطه بین فشار هیدرواستاتیک و فشار اسمزی در سیستم شریانی و سیستم وریدی
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت اتساع شریانچه ها موجب افزایش جریان خون به کلیه ها می شود.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت این موجب افزایش برونده ادرار و دفع مایعات از بدن می شود.

    وبگاه پرستارمکانیسم رنین – آنژیوتنسین – آلدسترون (renin–angiotensin–aldosterone mechanism) نیز به تغییرات حجم مایعات پاسخ می دهد:

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت از حجم خون کم باشد، موجب کاهش فشار خون می شود.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت سلول های کلیوی آزاد شدن رنین را تحریک می کنند.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت این موجب تبدیل آنژیوتنسینوژن (angiotensinogen) به آنژیوتنسین II می شود.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت این موجب تحریک بازجذب سدیم و در نتیجه بازجذب آب می شود.

    وبگاه پرستارمکانیسم دیگری که روی بازجذب سدیم تاثیر دارد مکانیسم پپتید ناتریورتیک شریانی (ANP) است:

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت اگر افزایش حجم مایعات در دهلیز قلب مشاهده شود، ANP ترشح می شود.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت این عمل موجب کاهش جذب سدیم می شود.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت کاهش جذب سدیم توسط این مکانیسم موجب دفع سدیم و آب از طریق ادرار می شود.

    وبگاه پرستاراگر کاهش حجم دهلیز قلب وجود داشته باشد، ترشح ANP مهار می شود. در جدول 1 رابطه بین حجم مایعات و گردش خون کلیوی دیده می شود.

    وبگاه پرستارتنظیم حجم مایعات برای حفظ حیات ضروری است. کاهش مایعات و ناکافی بودن حجم مایعات (برای نمونه؛ هیپوولومی) موجب کاهش جریان مایعات و پرفیوژن بافتی می شود. افزایش حجم مایعات (برای نمونه؛ هیپرولومی) می تواند روی قلب فشار وارد کرده و موجب عدم تعادل الکترولیت ها شود. روشن است که سیستم کلیوی نقش حیاتی در مدیریت مایعات بدن بعهده دارد. اگر کلیه ها بطور کامل عمل نکنند، دفع و احتباس مایعات در پاسخ به نیاز به تنظیم مایعات صورت نمی گیرد.

    جدول 1: رابطه بین حجم مایعات و گردش خون کلیوی
    کم بودن حجم مایعات ← کاهش گردش خون کلیوی بالا بودن حجم مایعات ← افزایش گردش خون کلیوی
    ♥   تحریک سیستم رنین – آنژیوتنسین – آلدسترون
    ♥  آزاد شدن ADH
    ♥  پاسخ سمپاتیکی انقباض عروقی
    ♥  مهار آزاد شدن ANP
    ♥  تحریک ترشح ANP
    ♥  اتساع عروق
    ♥  مهار ترشح ADH
    ♥  مهار سیستم رنین – آنژیوتنسین - آلدسترون
    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • سرعت گیر

    سرعت گیر

    • تفاوت تنظیم مایعات داخل سلولی با تنظیم مایعات خارج سلولی چیست؟
      • الف) تعادل آب داخل سلولی توسط ترشح ADH تنظیم می شود.
      • ب) تعادل آب خارج سلولی توسط حجم و اسمولاریته مایع تنظیم می شود.
      • ج) تعادل آب داخل سلولی از طریق ترشح آلدسترون و رنین تنظیم می شود.
      • د) تعادل آب خارج سلولی توسط عبور مایع از غشای سلولی تنظیم می شود.
    • بدن نسبت به پایین بودن سطح مایعات و افزایش اسمولاریته چگونه پاسخ می دهد؟
      • الف) اسهال
      • ب) دفع ادرار
      • ج) اشک
      • د) تشنگی
    • کدامیک از مکانیسم های تنظیم مایعات به بالا بودن حجم مایعات بدن پاسخ می دهد؟
      • الف) کاهش ترشح ADH
      • ب) افزایش رنین – آنژیوتنسین – آلدسترون
      • ج) کاهش دفع آب
      • د) افزایش احتباس سدیم
    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • الکترولیت ها

    الکترولیت ها

    وبگاه پرستارهمانطور که ذکر شد، الکترولیت ها ملکول های دارای بار الکتریکی یا یون هایی هستند که در داخل و خارج از سلول های بدن (داخل سلولی و خارج سلولی) یافت می شوند. این یون ها با غلظت محلول های بدن همیاری کرده و بین محیط های داخل سلولی و خارج سلولی در تبادل هستند. الکترولیت ها از طریق مایعات و غذا جذب می شوند و عمدتا توسط کلیه ها و همچنین مقداری از طریق کبد، پوست و ریه ها دفع می شوند. تنظیم الکترولیت های بدن در برگیرنده سیستم های متعددی از بدن بوده و برای حفظ سوخت و ساز بدن ضروری هستند.

    وبگاه پرستارالکترولیت های بدن بر حسب واحد میلی اکی والان در لیتر اندازه گیری می شوند تا میلی گرم وزن، که بعلت خواص شیمیایی یون ها است. میلی اکی والان اندازه فعالیت الکتروشیمیایی یون نسبت به یک میلی گرم هیدروژن است. یکی دیگر از مقیاس هایی که ممکن است استفاده شود، میلی مول است، که وزن اتمی الکترولیت است. این مقیاس با میلی اکی والان مساوی است اما بعضی مواقع ممکن است کسری از مقیاس میلی اکی والان باشد. در زمان تفسیر مقدار الکترولیت ها بایستی دقت کرد که مقیاس درستی استفاده شده باشد و دامنه طبیعی الکترولیت به مقیاس رایجی بیان شده باشد. برای مثال؛ 3 mEq از یک الکترولیت را نمی توان با استفاده از دامنه طبیعی 3–5 mmol/L ارزیابی کرد، زیرا ممکن است یافته های آزمایش را اشتباه تفسیر کنید. برای تفسیر مناسب این مقدار، دامنه طبیعی آن نیز بایستی به میلی اکی والان بیان شود. در جدول 2 دامنه تقریبی الکترولیت ها هم به میلی اکی والان و هم میلی مول بیان شده است. این مقادیر ممکن است از آزمایشگاهی به آزمایشگاه دیگر اندکی تفاوت داشته باشد، بنابراین مقدار نرمال آن را باید برای موسسه خود مشخص نمود.

    وبگاه پرستارکاتیون اصلی مایع خارج سلولی سدیم (Na+) است. از آنجایی که سدیم تاثیر قوی بر فشار اسمزی دارد، نقش مهمی در تنظیم مایعات ایفا می کند. همانطور که سدیم جذب می شود، آب نیز از طریق اسمزی به دنبال آن جذب می شود. در حقیقت، سطح سدیم بیشتر توسط حجم مایعات و اسمولاریته مایعات بدن تنظیم می شود تا مقدار سدیم موجود در بدن. همانطور که قبلا ذکر شد، ANH و آلدسترون سطح مایعات را مستقیما تحت تاثیر بازجذب یا دفع سدیم کنترل می کنند.

    جدول 2: الکترولیت های اصلی، عملکرد و غلظت آنها در داخل و خارج از سلول
        مکان
    یون های اصلی عملکرد داخل سلول خارج سلول
    سدیم (+Na) عملکرد عصبی عضلانی و مدیریت مایعات 12 mEq/L 145 mEq/L
    پتاسیم (+K) عملکرد عصبی عضلانی و قلبی 150 mEq/L 4 mEq/L
    کلسیم (2+Ca) ساختار استخوانی، عملکرد عصبی عضلانی و لخته 5 mEq/L  <1 mEq/L
    منیزیم (2+Mg) انتقال فعال سدیم و پتاسیم و عملکرد عصبی عضلانی 40 mEq/L 2 mEq/L
    کلرید (-Cl) اسمولاریته و تعادل اسید – باز 103 mEq/L 4 mEq/L
    فسفات (4-HPO) تشکیل (ATP) و تعادل اسید - باز 4 mEq/L 75 mEq/L

    وبگاه پرستارکاتیون مهم دیگر پتاسیم (K+) است. پتاسیم بخاطر تاثیر بر پتانسیل استراحت غشاء نقش مهمی دارد، زیرا قویا روی تهییج پذیری الکتریکی سلول ها از جمله سلول های عصبی و عضلانی تاثیر دارد. افزایش یا کاهش یون پتاسیم موجب دپلاریزاسیون یا هیپرپلاریزاسیون سلول ها می شود که نتیجه آن بیش فعالی یا بی فعالیتی بافتهایی از قبیل عضلات است. سطح پتاسیم بایستی در دامنه باریک دقیقی حفظ شود تا از وقفه های الکتریکی ناشی از بالا بودن یا پایین بودن غلظت پتاسیم پیشگیری شود. این وقفه ها می توانند تهدید کننده زندگی باشند زمانی که در ارگان های حیاتی از قبیل قلب رخ می دهند. سطح پتاسیم عمدتاً از طریق بازجذب یا دفع کلیوی تنظیم می شود. آلدسترون نقش مهمی در کنترل سطح پتاسیم به عهده دارد. اگر سطح پتاسیم بالا باشد، آلدسترون ترشح شده و موجب دفع بیشتر پتاسیم از ادرار می شود.

    وبگاه پرستارکلسیم (Ca2+) سوم کاتیون است که در تعادل الکترولیت های بدن نقش مهمی دارد. همانند پتاسیم، سطح کلسیم هم روی تهییج پذیری الکتریکی بافت هایی از قبیل عضلات و اعصاب تاثیر دارد. سطح کلسیم بدن نیز در دامنه باریکی حفظ می شود. پایین بودن سطح کلسیم بدن موجب افزایش نفوذ پذیری غشای پلاسما نسبت به سدیم می شود، که منجر به پتانسیل عمل خودبخودی در بافت عصبی و عضلانی و بیش فعالی آنها می گردد. علائم حاصله از این عمل شامل اسپاسم عضلانی، کانفیوژن و کرامپ روده است. از سوی دیگر، بالا بودن سطح کلسیم می تواند از دپلاریزاسیون طبیعی سلول های عصبی و عضلانی از طریق کاهش نفوذ پذیری غشاء نسبت به سدیم گردد؛ که نتیجه اش کاهش تهییج پذیری و علائمی از قبیل خستگی، ضعف و یبوست است. به علاوه، سطوح بالای کلسیم می تواند منجر به رسوب نمک های کربنات کلسیم در بافت های نرم بدن گردد، که نتیجه اش تحریک بافتی و التهاب است. کلسیم از طریق استخوان ها تنظیم می شود که حاوی تقریباً 99% کل کلسیم بدن هستند و همچنین بازجذب یا دفع کلیوی و بازجذب از مجاری گوارشی دیگر مکانیسم های تنظیمی سطح کلسیم است. هورمون پاراتیروئید سطح کلسیم را در پاسخ به سطح کلسیم مایع خارج سلولی، افزایش یا کاهش می دهد. هورمون پاراتیروئید بازجذب کلسیم از کلیه ها و آزاد شدن کلسیم از استخوان ها را افزایش داده و سطح ویتامین D فعال بدن را افزایش می دهد، که نتیجه اش افزایش جذب کلسیم از مجاری گوارشی است. یون های کلسیم و فسفر به هم مرتبط هستند، سطوح بالای فسفات موجب کاهش یون های کلسیم دردسترس می شود. بنابراین فسفات اغلب برای افزایش یون کلسیم در دسترس دفع می شود. کلسی تونین یکی دیگر از هورمون هایی است که سطح کلسیم را تنظیم می کند. کلسی تونین از طریق تحریک استخوان برای ذخیره کلسیم بیشتر، سطح کلسیم بدن را کاهش می دهد.

    وبگاه پرستارمنیزیم (Mg2+) یکی دیگر از کاتیون هایی است که در بدن یافت می شود. همانند کلسیم، بیشتر منیزیم بدن در استخوان های ذخیره شده است. باقیمانده منیزیم در مایع داخل سلولی است و کمتر از 1% آن در مایع خارج سلولی یافت می شود. منیزیم روی انتقال فعال سدیم و کلسیم از عرض غشای سلول تاثیر دارد، که روی تهییج پذیری عضله و اعصاب موثر است. از این مقدار کم منیزیم بدن، نیمی به پروتئین متصل است و غیر فعال است و نیم دیگر آزاد است. سطح منیزیم بطور دقیقی توسط بازجذب یا دفع کلیوی تنظیم می شود.

    وبگاه پرستاریکی از آنیون های اصلی مایع خارج سلولی کلرید (Cl-) است. کلرید قویاً به کاتیون هایی مثل سدیم، پتاسیم و کلسیم جذب می شود و سطوح بالای کلرید در بدن روی تنظیم کاتیون ها در مایع خارج سلولی تاثیر دارد.

    وبگاه پرستارفسفر که در بدن به شکل فسفات یافت می شود، یکی دیگر از آنیون های بدن است. فسفر عمدتا در استخوان و دندان ها (85%) یافت می شود و به کلسیم باند است. باقیمانده فسفات در داخل سلول ها یافت می شود. فسفات اغلب به چربی، پروتئین و کربوهیدرات باند است و از عناصر اصلی DNA، RNA و (ATP) است. فسفات برای تنظیم فعالیت آنزیمی مهم بوده و در تعادل اسید و باز بدن به عنوان بافر عمل می کند. رایجترین شکل یون فسفات HPO2– است. سطح فسفات توسط بازجذب یا دفع از کلیه ها تنظیم می شود. هورمون پاراتیروئید بازجذب کلسیم در استخوان را کاهش داده و یون های کلسیم و فسفات را به داخل مایع خارج سلولی آزاد می کند. هورمون پاراتیروئید همچنین موجب کاهش فسفات از طریق دفع کلیوی می شود، که موجب شکستن باند یون کلسیم و در دسترس قرار گرفتن آن می شود. پایین بودن سطح فسفات می تواند موجب کاهش فعالیت آنزیم ها و علائمی از قبیل کاهش متابولیسم، انتقال اکسیژن و ساخت سلول های سفید خون و عوامل انعقادی خون شود. سطوح بالای فسفات موجب باند شدن هر چه بیشتر کلسیم با فسفا می شود و موجب رسوب فسفات کلسیم در بافت های نرم می شود.

    وبگاه پرستارالکترولیت ها از طریق بازجذب و دفع تنظیم می شوند تا سطح آنها در حدی نگهداری شود که عملکرد مطلوب بدن امکانپذیر باشد. همانطور که در مورد تعادل مایعات گفته می شود، گرچه بعضی الکترولیت ها با جزئیات بحث نمی شوند، الکترولیت ها از طریق مکانیسم بازخورد تنظیم می شود (شکل 3). در بعضی از موارد مثل سدیم، مکانیسم بازخورد شامل ترشح هورمون (آلدسترون) در پاسخ به اسمولاریته سرم و سطح سدیم است. بطور مشابه، در مورد کلسیم، هورمون پاراتورمون و کلسی تونین ترشح می شود تا ذخیره یا آزاد شدن کلسیم از استخوان را موجب شده و سطح کلسیم خون را تنظیم کند. سایر الکترولیت ها از طریق غذا و به مقدار کم یا زیاد جذب می شوند، در بدن حفظ شده یا توسط کلیه ها یا روده دفع می شوند زمانیکه کاهش سطح آنها لازم باشد. مکانیسم های تنظیمی الکترولیت ها برای حفظ تعادل مایعات و الکترولیت های بدن در جهت عملکرد مطلوب بخش های بدن عمل می کنند.

    آکادمی آب و الکترولیت
    شکل 3: نمونه ای از مکانیسم بازخورد برای تنظیم سطح الکترولیت ها

    وبگاه پرستاربرای اینکه مکانیسم بازخورد موثر باشد، ارگان ها یا سیستم های مسئول جذب و دفع (گوارشی) یا بازجذب و دفع (کلیه ها) بایستی عملکرد طبیعی کافی داشته باشند. اگر مجرای گوارشی آسیب دیده یا بیمار باشد مثل اسهال یا استفراغ، جذب و دفع الکترولیت ها تحت تاثیر قرار می گیرد و مکانیسم بازخورد نیز معیوب می شود. برای مثال، در سندرم سوء جذب (malabsorption syndrome)، الکترولیت ها از طریق بافت های روده ای به درجه مورد نیاز جذب نمی شوند، گرچه سطح الکترولیت در بدن پایین است.

    وبگاه پرستاربطور مشابه، اگر عملکرد سیستم کلیوی نارسا یا ناکافی باشد، بازجذب و دفع الکترولیت ها ممکن است بدون پاسخ مکانیسم بازخورد رخ دهد و یا بازجذب و دفع الکترولیت با سطح جاری الکترولیت بدن هماهنگ نباشد. برای مثال؛ در نارسایی کلیوی پتاسیم ممکن است دفع نشود و حتی ممکن است بازجذب شود، گرچه سطح پتاسیم از قبل بالا هست، زیرا قصور مکانیسم بازخورد معمولی وجود دارد. در جدول 3 مکانیسم های تنظیمی الکترولیت های ارائه شده آمده است.

    جدول 3: مکانیسم های تنظیم الکترولیت ها

    الکترولیت مکانیسم تنظیم
    سدیم (+Na) ♦  آلدسترون
    ♦  هورمون ضد ادراری (ADH) – تنظیم آب
    ♦  پپتید ناتریوریک شریانی (ANP)
    ♦  بازجذب کلیوی
    ♦  دفع کلیوی
    پتاسیم (+K) ♦  جذب روده ای
    ♦  آلدسترون
    ♦  گلوکوکورتیکوئیدها (به درجات کمتر)
    ♦  بازجذب کلیوی
    ♦  دفع کلیوی
    کلسیم (2+Ca) ♦  هورمون پاراتیروئید
    ♦  کلسی تونین
    ♦  منیزیم (به متابولیسم و جذب روده ای کلسیم کمک می کند)
    ♦  جذب روده ای
    ♦  بازجذب کلیوی
    ♦  دفع کلیوی
    منیزیم (2+Mg) ♦  جذب روده ای
    ♦  بازجذب کلیوی
    ♦  دفع کلیوی
    کلرید (-Cl) جذب روده ای
    ♦  بازجذب کلیوی
    ♦  دفع کلیوی

    وبگاه پرستارتنظیم و حفظ تعادل الکترولیت ها برای حفظ سوخت و ساز بدن اهمیت دارد. زمانیکه مکانیسم های تنظیم کننده معیوب شده یا تحت بار شدید باشند، عدم تعادل الکترولیت ها رخ می دهد. آگاهی از این مکانیسم های تنظیمی و شرایطی که روی آنها تاثیر داشته و روی تعادل الکترولیت ها موثرند، اهمیت دارد.

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • سرعت گیر

    سرعت گیر

    • عدم تعادل کدام کاتیون زیر به احتمال بیشتری موجب نقص عملکرد عصبی عضلانی می شود؟
      • الف) سدیم
      • ب) پتاسیم
      • ج) کلسیم
      • د) منیزیم
      • ه) همه موارد فوق
    • اگر بیماری علائم پایین بودن سطح کلسیم داشته باشد، آیا کاهش دفع فسفات در نتیجه نارسایی کلیوی می تواند موجب تشدید یا تخفیف علائم وی شود؟
    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • نکات کلیدی

    نکات کلیدی

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت سطح مایعات و الکترولیت های بدن تاثیر بزرگی بر توانایی عملکرد اثربخش بدن دارد.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت کلیه نقش اساسی در تنظیم سطح مایعات و الکترولیت های بدن بعهده دارند. بنابراین هر چیزی که به عملکرد کلیه ها آسیب رسانده یا فعالیت کلیه ها را مهار کند روی سطح مایعات و الکترولیت های بدن تاثیر دارد.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت چند تا از ارگان های بدن هورمون هایی تولید می کنند که روی تنظیم مایعات و الکترولیت ها تاثیر دارند و خارج سازی یا آسیب این ارگان ها می تواند روی تولید هورمون های آنها و تعادل مایعات و الکترولیت های بدن تاثیر داشته باشند.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت الکترولیت ها روی شارژ الکتریکی سلول ها و بخصوص سلول های عصبی و عضلانی تاثیر دارند و روی عملکرد ارگان های حیاتی قلب و مغز نیز تاثیر دارند.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت کاتیون ها و آنیون ها به سمت هم کشیده می شوند، بنابراین مکانیسم هایی که کاتیون ها را تنظیم می کنند روی تنظیم آنیون ها نیز تاثیر دارند.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت یون های باند شده فعال نیستند، بنابراین دفع یک آنیون می تواند موجب زیاد شدن کاتیون در دسترس و فعال در بدن گردد.
    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • سئوالات تفکر نقادانه

    تفکر نقادانه – مبانی تعادل مایعات بدن

    • الیس 5 ساله است و در طی 4 روز گذشته استفراغ داشته است. وی جرعه های کوچک آب توانسته است بنوشد، اما سه برابر مایعات دریافتی استفراغ کرده است. وی بخاطر عدم تعادل مایعات و الکترولیت ها در بیمارستان بستری شده است. کدامیک از موارد زیر احتمالا توسط پرستار مشاهده می شود؟
      • الف) برونده ادراری
      • ب) پوست ارتجاعی و مرطوب
      • ج) شکایت از تشنگی
      • د) دفع ادرار رقیق زرد روشن
    • اگر بیماری دچار کمبود حجم مایعات باشد، کدام واکنش توسط بدن وی رخ می دهد؟
      • الف) سطوح بالای ADH
      • ب) سطوح پایین آلدسترون
      • ج) سطوح پایین رنین
      • د) سطوح بالای ANH
    • کدامیک از موارد زیر در نتیجه بالا بودن سطح سدیم خارج سلولی دیده می شود؟
      • الف) فشار اسمزی پایین
      • ب) پایین بودن سطح آب مایع خارج سلولی
      • ج) احتباس زیاد آب در مایع خارج سلولی
      • د) حرکت بالای مایعات از فضای خارج سلولی به فضای داخل سلولی
    • کدامیک از مکانیسم های زیر سطح پتاسیم بدن را تنظیم می کند؟
      • الف) ADH موجب احتباس پتاسیم می شود
      • ب) رنین – آنژیوتنسین موجب افزایش احتباس پتاسیم می شود.
      • ج) ANP موجب افزایش بازجذب پتاسیم می شود.
      • د) آلدسترون موجب دفع پتاسیم از کلیه می شود.
    • سطح فسفات به چه شکلی روی سطح کلسیم در دسترس خون تاثیر دارد؟
      • الف) سطوح بالای کلسیم موجب بالا رفتن دفع فسفات از کلیه می شود.
      • ب) سطوح بالای کلسیم موجب باند شدن فسفات با کلسیم و رسوب آن می شود.
      • ج) سطوح پایین کلسیم بدن موجب بازجذب فسفات و احتباس آن توسط کلیه می شود.
      • د) سطوح پایین کلسیم موجب تحریک گرسنگی برای خورن غذاهای حاوی فسفات می شود.
    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • عناصر کلیدی تعادل اسید و باز

    عناصر کلیدی تعادل اسید و باز بدن

    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها

    اهداف یادگیری

    در پایان این مبحث شما قادر خواهید بود:

    • تعادل اسید – باز را شرح دهید.
    • معنی pH را شرح دهید.
    • بیان یون های هیدروژن را به صورت ریاضی تعریف کنید.
    • منابع اصلی یون هیدروژن بدن را لیست کنید.
    • بین اسید قوی و اسید ضعیف و بازهای قوی و بازهای ضعیف افتراق قائل شوید.
    • بافر را تعریف کرده و نقش سیستم های بافری در بازیافت تغییرات pH بدن را شرح دهید.

    وبگاه پرستاردر این بخش به مبانی و اجزای تشکیل دهنده سیستم اسید – باز بدن پرداخته می شود. ابتدا واژه های کلیدی مرتبط با تعادل اسید و باز معرفی می شوند، سپس مقدمه ای بر سیستم اسید و باز بیان شده، به تعریف pH و عوامل موثر بر pH خون پرداخته می شود. در مرحله بعد اسیدها و بازها بحث می شوند و تعادل اسید – باز و مکانیسم های بافری درگیر در تعادل اسید – باز شرح داده می شود. در این مسیر چند سرعت گیر برای مرور مطالب خوانده شده و سئوالات تفکر نقادانه ارائه می شود و در پایان نکات کلیدی مبحث لیست می شوند.

    رئوس مطالب:

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • واژه های کلیدی

  • تعریف pH

    pH

    مقدمه

    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها

    وبگاه پرستارهر گونه واکنش متابولیک که در بدن رخ می دهد تحت کنترل آنزیم ها است. آنزیم ها کاتالیزورهای بیولوژیک هستند که واکنش های شیمیایی را بدون مصرف شدن تسریع و تنظیم می کنند. آنزیم ها اختصاصی بوده و در شرایط محیطی خاصی عمل می کنند از جمله دما و دامنه باریکی از pH، درجه حاصی از اسیدیته و آلکالین بودن محیط.

    تعریف pH

    وبگاه پرستارآیا می دانید pH چیست؟ pH اندازه اسیدی یا بازی بودن یک محلول است. عبارت [+H] نمایانگر غلظت یون هیدروژن به مول (وزن اتمی به گرم) در هر لیتر است. دامنه pH از اسیدی (عددی بین 7.35) تا قلیایی (مقادیر بالاتر از 7.5) است. مقدار pH یک محلول را می توان به صورت فرمول زیر محاسبه کرد:

    فرمول لگاریتم منفی یون های هیدروژن موجود در یک لیتر محلول

    وبگاه پرستاراین فرمول لگاریتم منفی یون های هیدروژن موجود در یک لیتر محلول است. معمولا pH در مقیاس لگاریتمی (مقیاس pH) بیان می شود زیرا دامنه مقادیر ممکن آن خیلی وسیع است. غلظت یون هیدروژن تقریبا همیشه کمتر از 1 مول در لیتر (1 mol/L) است. لگاریتم عدد کمتر از یک عددی منفی است، بنابراین لگاریتم منفی با مقدار pH مثبت متناظر است. محلولی که دارای غلظت یون هیدروژن 0.1 گرم در لیتر باشد دارای pH یک است، غلظت یون هیدروژن 0.01 گرم در لیتر یعنی pH دو و غلظت 0.001 گرم در لیتر یعنی pH سه. مقیاس pH از 0 تا 14 است، و هر عدد صحیح نمایانگر ده برابر تفاوت غلظت یون هیدروژن است. برای مثال، pH برابر 4 از 5 ده برابر بیشتر یون هیدروژن هیدروژن دارد. اگر بخواهیم ساده تر بیان کنیم، هر چه سطح pH کمتر باشد، محلول اسیدی تر است و هرچه pH بالاتر باشد، محلول قلیایی تر است. مهم است توجه داشته باشید که ممکن است pH بالاتر از 14 یا کمتر از 1 نیز رخ دهد، اما در شرایط نرمال بیولوژیک بدن چنین اتفاقی نمی افتد.

    وبگاه پرستاراگر ملکول های آب به طور خفیفی یونیزه شوند، تعداد مساوی یون های هیدروژن (+H) و یون های هیدروکسید (-OH) تولید می شود. غلظت هیدروژن آب خالص (7 -10) 0.000,0001 مول در لیتر است. لگاریتم آن 7- است. لگاریتم منفی 7 است بنابراین pH آن برابر 7 است. بنابراین آب یک محلول خنثی است زیرا تعداد یون هیدروژن و یون هیدروکسیل آن مساوی است. با کاهش غلظت یون های هیدروژن در محلول، عدد pH آن بالا می رود و با افزایش تعداد یون های هیدروژن محلول، عدد pH آن کاهش می یابد.

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • اسیدها

    اسیدها

    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها

    وبگاه پرستاراسید چیست؟ اسید به عنوان ماده شیمیایی تعریف می شود که یون هیدروژن (+H) در محلول آزاد می کند. از آنجایی که هیدروژن چیزی جز یک هسته یا پروتون هیدروژن نیست، گاهی اوقات اسیدها را اهدا کننده پروتون (proton donors) می نامند. وقتی اسیدها به آب اضافه می شوند، یون های هیدروژن (پروتون) آزاد می کنند، که موجب اسیدی تر شدن آب می شود (عدد pH آن کاهش می یابد). آنیون ها تاثیر بسیار جزئی بر اسیدیته دارند. بعضی از اسیدها را اسیدهای قوی می نامند مثل HCl، زیرا با قرار گرفتن در آب بطور کامل تجزیه می شوند.

    فرمول تجزیه اسید قوی در آب – اسید کلریدریک

    وبگاه پرستاربرعکس اسیدهایی را ضعیف می نامند که وقتی در آب قرار داده می شوند، به طور ناقص و نسبی تجزیه می شوند. اسید کربنیک (H2CO3) یک نمونه از اسیدهای ضعیف است.

    فرمول اسید ضعیف در آب – اسید کربنیک

    وبگاه پرستارمنابع یون هیدروژن بدن شامل فعالیت های متابولیک گوناگون بدن است. این فعالیت های بدن در حین متابولیک فراورده های اسیدی تولید می کنند از قبیل:

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت اجسام کتونی (Ketone bodies)
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت اسید فسفریک (Phosphoric acid)
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت اسید کربنیک (Carbonic acid)
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت اسید لاکتیک (Lactic acid)

    وبگاه پرستاراین فرآورده های اسیدی به طور مستمر وارد بافت های بدن می شوند و بایستی کنترل شوند.

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • بازها

    بازها

    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها

    وبگاه پرستاربازها را تحت عنوان گیرنده های پروتون یا هیدروژن تعریف می کنند. بیشتر بازها مواد شیمیایی هستند که تجزیه شده و یون های هیدروکسید (-OH) تولید می کنند. اگر غلظت یون های هیدروژن یک ماده از غلظت یون های هیدروکسید آن کمتر باشد، آن ماده باز محسوب می شود؛ بنابراین اضافه کردن یون های هیدروکسید به محلول موجب می شود که محلول قلیایی تر شود. وقتی یون های هیدروکسید (-OH) به عنوان باز عمل می کنند و یون های هیدروژن (+H) را جذب می کنند، آب تشکیل می شود. بنابراین یون های هیدروکسید به عنوان یک ماده خنثی کننده در نظر گرفته می شود.

    وبگاه پرستارهمانند اسیدها، بازها نیز یا قوی یا ضعیف هستند. بازهای قوی بطور کامل تجزیه می شوند در حالی که بازهای ضعیف به صورت نسبی و ناقص تجزیه می شوند. هیدروکسید سدیم (NaOH) یک باز قوی است و به صورت زیر تجزیه می شود:

    فرمول تجزیه هیدروکسید سدیم

    وبگاه پرستاریون بیکربنات (HCO3) که در اثر تجزیه اسید کربنیک (H2CO3) تولید می شود به عنوان یک باز ضعیف عمل می کند. یون بیکربنات یک باز بسیار مهم در بدن است و در خون انسان به وفور یافت می شود.

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • سرعت گیر

    سرعت گیر

    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها
    • محلولی که دارای تعداد مساوی یون های هیدروژن (+H) و هیدروکسید (-OH) است، چه نام دارد؟
      • الف) اسید قوی
      • ب) باز قوی
      • ج) اسید ضعیف
      • د) باز ضعیف
      • ه) آب
    • اگر تاثیر بیماری بر بدن شامل تولید اسید کربنیک باشد، خوردن بیکربنات سدیم چه تاثیری بر بدن وی خواهد داشت؟
    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • تعادل اسید و باز

    تعادل اسید و باز

    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها

    وبگاه پرستارهمانطور که می دانید، اسیدی یا قلیایی بودن یک ماده را pH آن می گویند. pH نرمال خون بین 7.35 تا 7.45 است. تب بالا، خوردن آنتی اسید زیاد، استفراغ می تواند موجب افزایش pH خون به بالاتر از 7.46 شود، وضعیتی که آلکالوز (alkalosis) نامیده می شود. از سوی دیگر، اگر pH خون کاهش یابد و به کمتر از 7.34 برسد، اسیدوز (acidosis) رخ داده است. تعادل اسید – باز یکی از مهمترین جنبه های هموستاز (homeostasis) بدن است. تعادل اسید – باز عمدتاً در رابطه با تنظیم غلظت یون هیدروژن است. دامنه pH نرمال پلاسمای خون بین 7.35 تا 7.45 است، زمانی حفظ می شود که نسبت 1 به 20 یون های H2CO3 به HCO3حفظ شود.

    وبگاه پرستارpH مطلوب برای عملکرد آنزیم به جایی از بدن بستگی دارد که آنزیم در آنجا عمل می کند. برای مثال، آنزیم هایی که پروتئین ها را در مجاری گوارشی تجزیه می کنند، در pH اسیدی حدود 2 عمل می کنند؛ در حالیکه آنزیم هایی که نشاسته را در دهان تجزیه می کنند، در pH اسیدی 7 عمل می کنند. واکنش های شیمیایی که در مایعات خارج سلولی (ECFs) رخ می دهد تنها در pH بالای 7 رخ می دهند. در واقع تغییرات pH نرمال موجب انسداد مسیرهای متابولیک شده و می تواند منجر به عواقب فاجعه باری گردد.

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • تنظیم تعادل اسید – باز

    تنظیم تعادل اسید – باز

    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها

    وبگاه پرستاربدن از طریق سیستم های بافر (buffer systems) مختلف که اسیدها یا بازهای قوی را به انواع ضعیف تبدیل می کنند در مقابل تغییر pH مقاومت می کند، سیستم های بافری که یون های هیدروژن را باند کرده یا یون هیدروژن بیشتری را آزاد می کنند. بدن مکانیسم های متعددی برای تنظیم تعادل اسید و باز دارد. اولین مکانسیم تنفس است. سیستم تنفسی از طریق کنترل مقدار دی اکسید کربن موجود در جریان خون بر تعادل اسید – باز تاثیر می گذارد. دی اکسید کربن با آب مخلوط شده و اسید کربنیک تولید می کند، یک اسید ضعیف که سپس به یون های هیدروژن (+H) و بیکربنات (-HCO3) تجزیه می شود.

    فرمول تجزیه اسید ضعیف به یون هیدروژن و بیکربنات

    وبگاه پرستاربه این سیستم بافر کربنی اسید-بیکربنات (carbonic acid–bicarbonate buffer system) اطلاق می شود و pH خون را از طریق تغییر سطح یون هیدروژن از طرق زیر تنظیم یا بافر می کند:

    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت دفع CO2 از بدن (با تنفس عمیق تر و سریعتر)
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت بازجذب CO2 از کلیه ها و تشکیل بیکربنات

    وبگاه پرستاراین سیستم در محیطی که pH برابر 6.1 دارد خیلی خوب عمل می کند و به همین اندازه در خارج از بدن انسان اثربخش نیست. ریه ها و کلیه ها نقش های حیاتی در بازیافت و مدیریت pH بدن ایفا می کنند. بازدم CO2 زیاد از بدن منجر به کاهش سطح دی اکسید کربن برای باند شدن با آب و تولید یون های آزاد هیدروژن می شود، بنابراین نتیجه اش کاهش سطح یون هیدروژن خون و تشکیل بیکربنات است که توسط باند شدن با یون هیدروژن خون آن را خنثی می کند. برعکس، کاهش زیاد سطح یون هیدروژن خون موجب می شود که ریه ها CO2 را در بدن محبوس کنند (احتباس دی اکسید کربن از طریق تنفس سطحی با ریت کم) و کلیه ها CO2 دفع نکند و بیکربنات نیز تشکل نشود، که حاصل آن وجود CO2 کافی برای باند شدن با آب و تولید یون های هیدروژن آزاد بیشتر است؛ بدینوسیله این سیستم بافری توازن اسید – باز خون را بازیافت می کند.

    وبگاه پرستارکنترل pH توسط سیستم تنفسی یک مقیاس تنظیمی سریع است و در طی چند دقیقه رخ می دهد، اما دارای محدودیت هایی است و نمی تواند یک استراتژی بلند مدت برای کنترل pH باشد. محدودیت های این سیستم بافر عبارتند از:

    • احتباس CO2 یا آزاد شدن آن به تبیین علت زمینه ای عدم تعادل اسید – باز نمی پردازد، مگر اینکه خود اختلال اسید – باز دارای ماهیت تنفسی باشد.
    • اگر عدم تعادل pH خیلی شدید باشد، این سیستم بافر نمی تواند توازن آن را به طور کامل تصحیح یا جبران کرده و آنرا به سطح طبیعی برگرداند.
    • انرژی که برای تنفس سریع لازم است، بار بیشتری بر بدن تحمیل می کند.
    • کاهش ریت و عمق تنفس می تواند منجر به کاهش اکسیژناسیون بافتی و به مخاطره افتادن بافت شود.

    وبگاه پرستارسیستم کلیوی یکی دیگر از بافرهای اصلی تنظیم کننده تعادل pH است. کلیه ها از طریق دفع یون هیدروژن از بدن یا احتباس یون هیدروژن در بدن pH را کنترل می کنند و اسیدوز یا آلکالوز را تصحیح می کنند. مکانیسم کلیوی می تواند اسیدوز را توسط بازجذب CO2 تصحیح کند، که سپس با آب ترکیب شده و اسید کربنیک و بیکربنات تولید می شود و به داخل جریان خون آزاد شده و غلظت یون هیدروژن بالا می رود، همانند سیستم بافر کربنی اسید – بیکربنات که در بالا شرح داده شد. سیستم کلیوی می تواند آلکالوز را توسط دفع بیشتر CO2 و در نتیجه کاهش تولید بیکربنات تصحیح کند.

    وبگاه پرستاردر فرآیند بافر کلیوی، سدیم (+Na) با یون های هیدروژن (+H) مبادله شده و با بیکربنات باند می شود و بیکربنات سدیم (NaHCO3) تولید می شود، که بعدا تجزیه می شود، همانطور که +Na بطور فعال توسط مکانیسم +Na+K دفع می شود. یون های هیدروژن با کربنیک انهیدراز (carbonic anhydrase) در حاشیه های توبول های پروکزیمال (proximal tubules) کلیه ها باند شده، ابتدا یون هیدروژن به H2CO3 تبدیل شده و سپس به +Na و H2O تبدیل می شود. مقداری از یون های +H نیز با آمونیاک (3NH) تولید شده در نتیجه کاتابولیسم اسید های آمینه، و مقادیر فراوان آنیون موجود در مایع فیلتراسیون گلومرولی یعنی کلراید (-Cl) باند شده و کلراید آمونیوم (NH4Cl) تولید می شود که یک اسید ضعیف است و همراه ادرار دفع می شود. بنابراین واضح است که سایر الکترولیت ها نیز در فرآیند توازن اسید – باز دخالت داشته و تحت تاثیر عدم تعادل اسید – باز قرار می گیرند. تاثیر عدم تعادل اسید – باز بر سطح الکترولیت های بدن در بحث مربوطه ارائه می شود.

    وبگاه پرستارفرآیند تنظیم pH توسط کلیه ها یک فرآیند کند و تدریجی است و تا چند روز طول می کشد، اما می تواند مقادیر بالایی از اسید یا باز را بافر کند. تنظیم pH توسط کلیه منجر به تاثیر و تصحیح بلند مدت و کافی عدم تعادل اسید و باز می شود و بر خلاف سیستم بافر تنفسی، می تواند به pH را به طور کامل به دامنه طبیعی برگرداند. بافر کلیوی نمی تواند اختلالات حاد را سریعا تصحیح کند اما به صورت تدریجی و باز زمان بطور کامل آن را تصحیح می کند. اختلالات تنفسی که موجب عدم تعادل اسید – باز بدن می شوند و به تنظیم کلیوی pH و تغییر تولید اسید نیاز دارند، یا عدم تعادل حاصل از تولید باز / بیکربنات در دبن (سیستم متابولیک) به تنظیم تنفسی pH برای بازیافت تعادل اسید – باز نیاز دارند.

    وبگاه پرستارمکانیسم دیگر تنظیم اسید و باز بدن، سیستم بافر شیمیایی (Chemical buffer) است. بافرهای شیمیایی موادی هستند که با +H ترکیب شده و آن را دفع می کنند یا هنگام تجزیه شدن +H آزاد می کنند و میزان +H در جریان خون را افزایش می دهند. دو بافر شیمیایی اصلی بدن بافر فسفات و بافر پروتئین است. سیستم بافر فسفات یک محلول از HPO4 و H2PO4 است:

    فرمول سیستم بافر فسفات و بافر پروتئین

    وبگاه پرستاربهترین pH برای عملکرد این سیستم بافری 6.8 است، و در توبول های کلیوی و مایع داخل سلولی (ICF) بهترین عملکرد را دارد، جایی که غلظت فسفات در بالاترین حد است و بخاطر تولید مداوم اسیدهای متابولیک pH مطلوبی دارد، برخلاف مایع خارج سلولی (ECF) که بیکربنات به وفور در دسترس بوده و pH بالاتر است.

    وبگاه پرستارسیستم بافر پروتئینی فعالترین سیستم بافر شیمیایی است، سه چهارم فعالیت بافری مایعات بدن را بعهده دارد. گروه های اسید آمینه جانبی پروتئین ها با یون های +H باند شده (NH4) یا یون +H (-COOH) آزاد می کنند، همانطور که در دیاگرام زیر نشان داده شده است:

    فرمول سیستم بافر پروتئینی و سیستم بافر شیمیایی

    وبگاه پرستارسطح پروتئین نسبت به فسفات و یا بیکربنات خیلی بالاتر است و بنابراین مهمترین سیستم بافر شیمیایی بدن است.

    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • نکات کلیدی

    نکات کلیدی

    نکات کلیدی مهم این مقاله عبارتند از:
    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت درجه اسیدی یا بازی بودن بدن روی عملکرد آنزیم ها و فعالیت های متابولیک بدن موثر است، بنابراین تعادل اسید – باز روی توانایی بدن برای عملکرد اثربخش موثر است.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت کلیه ها و ریه ها نقش مهمی در تنظیم سطح اسید و باز بدن ایفا می کنند؛ بنابراین هر عاملی که موجب تخریب یا مهار عملکرد کلیه یا ریه ها شود روی توازن اسید – باز بدن اثر می گذارد.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت زمانی که بدن تلاش می کند سطح یون هیدروژن [+H] را تنظیم کند، روی الکترولیت های زیادی تاثیر می گذارد، بنابراین عدم تعادل الکترولیت ها ممکن است در اثر عدم تعادل اسید – باز رخ دهد.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت نشانه های عدم تعادل اسید – باز می تواند شامل بدتر شدن علائم عدم تعادل الکترولیت ها باشد و بطور بحرانی تر، علائم نقص عملکرد عصبی عضلانی و قلبی ظاهر می شود.
    • آکادمی اختلالات آب و الکترولیت مکانیسم های مفرط تصحیح وضعیت اسیدی می تواند منجر به وضعیت بازی شدید شود.
    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

  • تفکر نقادانه – تعادل اسید – باز

    تفکر نقادانه – تعادل اسید – باز

    آکادمی اختلالات آب و الکترولیت – مبانی مایعات و الکترولیت ها
    • آقای الیاس 85 ساله در طی 4 روز گذشته اسهال داشته است. وی مقادیر کمی آب نوشیده است اما مایع دیگری دریافت نکرده است. پرستار به عدم تعادل اسید – باز شک می کند و به پایش علائم احتمالی این اختلال می پردازد. پرستار احتمالا کدامیک از علائم زیر را مشاهده خواهد کرد؟
      • الف) بالا بودن pH خون
      • ب) پایین بودن سطح +H
      • ج) آلکالوز
      • د) اسیدوز
    • اگر بیماری دارای مشکلات تنفسی باشد که موجب کاهش سطح اکسیژن خون و متابولیسم بی هوازی شود، پرستار بایستی بیمار را از نظر کدامیک از موارد زیر پایش کند؟
      • الف) پایین بودن سطح pH خون
      • ب) آلکالوز
      • ج) اسیدوز
      • د) پایین بودن سطح هیدروژن
    • شخصی دچار سوزش سردل است و لیموناد ترش زیادی به همین خاطر می نوشند. نوشیدن لیموناد ترش (بیکربنات) موجود کدامیک از وضعیت های زیر می شود؟
      • الف) پایین بودن سطح pH خون
      • ب) آلکالوز
      • ج) اسیدوز
      • د) بالا بودن سطح هیدروژن
    • اگر سطح +H خون بیمار بالا باشد، بدن تلاش می کند که این وضعیت را از طریق کدامیک از مکانیسم های زیر جبران و متعادل کند؟
      • الف) دفع ادرار یا دیورز(Diuresis)
      • ب) تهویه کم (Hypoventilation)
      • ج) تهویه زیاد (Hyperventilation)
      • د) احتباس ادرار (Urinary retention)
    • اگر pH خون زیر 7.30 باشد، پرستار بایستی بیمار را از نظر کدامیک از موارد زیر پایش کند؟
      • الف) علائم تلاش بدن برای افزایش احتباس یون هیدروژن
      • ب) علائم تلاش بدن برای احتباس CO2
      • ج) علائم تلاش بدن برای کاهش احتباس یون هیدروژن
      • د) علائم تلاش بدن برای افزایش بیکربنات
    منبع:

    Johnson J.Y., Lyons E., (2012). Fluids and Electrolytes Demystified, McGraw-Hill Companies, New York.

 مژده به همکاران عزیز:

مرکز خدمات پرستار راه اندازی شد. خدمات ترجمه متون پرستار شامل ترجمه متون عمومی، ترجمه متون تخصصی، ترجمه کتاب، ترجمه مقاله در حوزه ترجمه آنلاین، ترجمه حضوری، ترجمه تلفنی؛ بویژه ترجمه فارسی به انگلیسی می باشد. ترجمه فوری و ترجمه ارزان تز را تجربه کنید و مطمئنا به همکاری ادامه خواهید داد. فقط کافی است ثبت نام کرده و پنل کاربری خود را فعال کنید. هر گونه توضیح لازم را در محل ثبت سفارش قید بفرمایید. بمناسبت افتتاح تز فعلا قیمت ها ثابت و ارزان است. از قیمت ها و کیفیت ترجمه های تز شگفت زده خواهید شد.

ثبت سفارش ترجمه متون

 مژده به همکاران عزیز:

مرکز خدمات پرستار راه اندازی شد. برای ثبت سفارش نگارش پیش پروپوزال، نگارش پروپوزال، نگارش پایان نامه، تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه، تهیه اسلاید پاورپوینت دفاع به لینک زیر مراجعه نمایید. توجه بفرمایید که پوسته و ظاهر سایت تغییر می کند، زمانیکه وارد ساب دامین thez.parastar.info برای ثبت سفارش می شوید. اما این ساب دامین همانطور که از نامش پیداست مربوط به وبگاه پرستار است و تحت مسئولیت وبگاه پرستار عمل می کند. فقط کافی است ثبت نام کرده و پنل کاربری خود را فعال کنید. از قیمت ها و کیفیت کار تز شگفت زده خواهید شد.

ثبت سفارش پروپوزال و پایان نامه

بالای صفحه
JSN Boot template designed by JoomlaShine.com