ورود کاربر

  • فقدان - سوگ

    فقدان، سوگ (Loss and Grieving)

    برآیندهای یادگیری:

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردندر پایان این بحث انتظار می رود قادر باشید:

    منبع:

    Audrey B., Snyder S., Frandsen G. (2016), Kozier & Erb’s fundamentals of nursing: concepts, practice, and process, 10th Edition, Pearson Education, New Jersey

    مقدمه

    همه فقدان، سوگ و مرگ را در طول زندگی خود تجربه می کنند. ممکن است رابطه ارزشمندی را در اثر تغییرات زندگی از دست بدهیم، مثل انتقال از شهری به شهر دیگر، جدایی یا طلاق، مرگ والدین، همسر یا دوستان. فردی ممکن است سوگوار تغییر نقش خود در زندگی باشد همانطور که بچه ها بزرگ می شوند و خانه را ترک می کنند، یا زمانی که شخص از کار عمرانه خود بازنشسته می شود. از دست دادن اشیای ارزشمند در اثر دزدی یا سوانح طبیعی می تواند احساس سوگ و فقدان را برانگیزد. زمانیکه زندگی مردم تحت تاثیر کشمکش مدنی یا ملی قرار می گیرد، ممکن است عزادار از دست دادن ایده آل های ارزشمند خود مثل ایمنی، آزادی یا دموکراسی باشند.

    در محیط بالینی پرستار با مددجویانی مواجه است که سوگواری از دست دادن سلامتی، از دست دادن بخشی از بدن، بیماری مرحله نهایی، یا استحضار مرگ را خودشان یا عزیزانشان تجربه می کنند. همچنین پرستار ممکن است با کسانی در محیط های اجتماعی کار کند که بخاطر بحران های شخصی (مثل طلاق، جدایی، ورشکستگی اقتصادی) یا سوانح (جنگ، زلزله یا تروریسم) در سوگ هستند. بنابراین دانش پرستار از اهمیت فقدان و توانایی وی در کمک به مددجویان برای عبور از فرآیند سوگواری حیاتی است.

    پرستاران ممکن است با مددجویان در حال مرگ و خانواده یا مراقب آنها در محیط های مختلف سروکار داشته باشند، از سقط جنین گرفته تا نوجوانانی که قربانی تصادفات هستند، تا سالمندانی که نهایتا در اثر بیماری مزمن در حال مردن هستند. پرستار بایستی تاثیر فرآیند مرگ (اثرات حقوقی، اخلاقی، معنوی، زیستی، روانی) را بشناسد و آمادگی داشته باشد مراقبتی حساس، با مهارت و حمایتی برای آندسته از افرادی که تحت تاثیر این فرآیندها هستند، ارائه نماید.

    در این مطلب می خوانیم:

  • تعریف فقدان و سوگ

    تعریف فقدان و سوگواری

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنفقدان (Loss) یک موقعیت بالقوه یا واقعی است که در آن چیزی ارزشمند از شخص تغییر کرده یا از دستش می رود. مردم ممکن است از دست دادن تصویر از بدن، عزیزان، احساس رفاه و بهزیستی، شغل، دارایی های شخصی یا اعتقادات خود را تجربه کنند. اغلب بیماری و بستری شدن با وقوع فقدان همراه هستند.

    مرگ نوعی فقدان و از دست دادن است هم برای مرده و هم برای زنده ها. گرچه مرگ غیر قابل اجتناب است، اما می تواند مردم را تحریک کند که به خودشناسی بهتر رسیده یا دیگران را بهتر بشناسند. کسانی که فقدان و از دست دادن را تجربه می کنند اغلب در جستجوی معنای واقعه هستند و عموماً توافق نظر وجود دارد که یافتن این معنا برای بهبودی و ترمیم لازم است. هرچند افراد می توانند بدون یافتن معنای واقعه بخوبی سازگار شوند و حتی عده ای وجود دارند که معنای واقعه را برای خود پیدا می کنند اما آن را بعنوان پایان ماجرا نمی دانند و این فرآیند برایشان مستمر می شود.

  • انواع و منابع فقدان

    انواع و منابع فقدان

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنفقدان به دو نوع کلی تقسیم می شود: فقدان حقیقی و فقدان درک شده. فقدان حقیقی (actual loss) توسط دیگران نیز قابل شناسایی و مشاهده است. فقدان درک شده (perceived loss) تنها توسط یک شخص تجربه می شود و دیگران نمی توانند آن را تمایز دهند. فقدان های روانشناختی اغلب از نوع درک شده هستند زیرا بطور مستقیم قابل تشخیص و تمایز نیستند. برای مثال، زنی که محل کار خود را بخاطر مراقبت از بچه هایش در منزل رها می کند ممکن است فقدان درک شده استقلال و آزادی داشته باشد. هر دوی این فقدان ها می توانند فقدان انتظاری (anticipatory loss) باشند. فقدان انتظار قبل از وقوع فقدان حقیقی تجربه می شود. برای مثال؛ زنی که می داند شوهرش در حال مردن است ممکن است در انتظار مرگ حقیقی وی فقدان را تجربه کند.

    فقدان را می توان به دو گروه موقعیتی (situational losses) و تکاملی (developmental losses) تقسیم کرد. از دست دادن شغل، مرگ بچه و از دست دادن توانایی کارکردی بخاطر یک بیماری حاد یا جراحت از نوع فقدان موقعیتی هستند. فقدانی که در مراحل تکاملی نرمال رخ می دهد از قبیل جدا شدن بچه های بالغ از والدین، بازنشستگی شغلی، مرگ والدین سالمند از نوع فقدان تکاملی هستند و تا حدودی از نوع فقدان انتظاری بوده و شخص آمادگی تجربه آن را دارد.

    منابع فقدان

    • الف) از دست دادن بخشی از خود (بخشی از بدن، کارکرد فیزیکی و جسمی یا خصیصه ای روانشناختی
    • ب) از دست دادن اشیای خارج از بدن خود شخص
    • ج) جدایی از محیطی که به آن عادت کرده ایم
    • د) از دست دادن یک عزیز یا شخصی ارزشمند

    قسمتی از بدن

    از دست دادن جنبه ای از خود تغییری است که در تصویر از بدن شخص رخ می دهد، گرچه ممکن است فقدان مشهود و در ظاهر نباشد. اسکار سوختگی بر روی صورت معمولا مشهود است، از دست دادن بخشی از معده یا از دست دادن توانایی احساس عاطفی مشهود نیست. درجه تاثیر این فقدان ها بر شخص به مقدار زیادی به تمامیت تصویر از بدن شخص بستگی دارد.

    در سنین پیری تغییراتی در توانایی های جسمی و روانی رخ می دهد. در اینجا نیز تصویر از خود مستعد و آسیب پذیر است. سالمندی مرحله ای است که مردم ممکن است فقدان های زیادی را تجربه کنند: از دست دادن شغل، فعالیت های معمول، استقلال، سلامتی، دوستان، خانواده.

    اشیای خارجی

    از دست دادن اشیای خارجی شامل موارد زیر است: (1) از دست دادن اشیای بیجان که برای شخص از اهمیت بالایی برخوردار هستند از قبیل از دست دادن پول یا سوخته شدن خانه پدری و (2) از دست دادن اشیای جاندار مهم شخص از قبیل حیوان خانگی که دوستی و همراهی شخص را داشته است.

    محیط آشنا

    جدایی از محیط و افرادی که با آنها احساس امنیت می کرده ایم می تواند موجب وقوع احساس فقدان شود. بچه 6 ساله ای که برای اولین بار محیط خانه را ترک کرده و مدرسه می رود، ممکن است احساس فقدان را تجربه کند. دانشجویی که از شهر و خانه خود برای تحصیل دور شده است ممکن است احساس فقدان را تجربه کند.

    عزیزان و نزدیکان

    از دست دادن عزیز یا شخص ارزشمند بخاطر بیماریف جدایی یا مرگ می تواند فوق العاده آزارنده باشد. در بعضی از بیماری ها (از قبیل جنون آلزایمر)، شخص ممکن است دچار تغییر شخصیت شود که موجب شود دوستان و خانواده وی احساس کنند وی را از دست داده اند. مرگ عزیز دائمی بوده و فقدان کامل است.

  • سوگ، داغ و عزاداری

    سوگ، داغداری و عزاداری

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنسوگ (Grief) یک پاسخ کامل به تجربه عاطفی مرتبط با فقدان است. سوگ به صورت فکر، احساس و رفتار ظاهر می شود و با زجر یا غم شدید همراه است. داغداری (Bereavement) پاسخ ذهنی تجربه شده توسط کسانی است که عزیزی را از دست می دهند. عزاداری (Mourning) فرآیند رفتاری است که در طی آن داغداری برطرف شده یا تغییر می کند و اغلب تحت تاثیر فرهنگ، اعتقادات معنوی و مذهبی و سنت های شخص است. سوگ و عزاداری نه تنها توسط شخصی که با مرگ عزیزش مواجه است، بلکه توسط شخصی که انواع دیگر فقدان را تجربه می کند، تجربه می شود. عزاداری به شخص این امکان را می دهد که با فقدان خود به تدریج سازگار شده و آن را به عنوان بخشی از واقعیت بپذیرد. عزاداری یک فرآیند اجتماعی است؛ بهتر است که با دیگران به اشتراک گذاشته شده و به کمک دیگران مرتفع شود.

    عبور از مرحله سوگ مهم است زیرا دارای اثرات مخربی برای سلامتی است. از علائمی که ممکن است با سوگ همراه باشد می توان به اضطراب، افسردگی، کاهش وزن، مشکلات بلع، استفراغ، خستگی، سردرد، سرگیجه، غش، تاری دید، راش های پوستی، مشکلات قاعدگی، طپش قلب، درد قفسه سینه و تنگی نفس اشاره کرد. شخص سوگوار و عزادار ممکن است تغییرات میل جنسی (لیبیدو)، تمرکز، الگوی خواب، الگوی خوردن، فعالیت و ارتباط را تجربه کند.

    گرچه عزاداری می تواند تهدیدی برای سلامتی باشد، راه حل مثبتی است برای فرآیند سوگواری که فرد را با بینش، ارزش ها، چالش ها، مجراها و حساسیتی جدید سرشار می کند. از نظر عده ای درد فقدان تا آخر عمرشان باقی می ماند، هرچند کاهش می یابد.

  • انواع پاسخ های سوگ

    انواع پاسخ های سوگ

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنواکنش نرمال سوگ ممکن است به صورت سوگ تخفیف یافته (abbreviated grief) یا سوگ انتظاری (Anticipatory grief) باشد. سوگ تخفیف یافته نوعی سوگ است که بصورت خفیف احساس می شود. زمانی رخ می دهد که شی از دست رفته برای شخص خیلی مهم نیست یا بلافاصله با شی دیگری جایگزین شود که همان ارزش شی از دست رفته را داشته باشد. سوگ انتظاری قبل از وقوع سوگ رخ می دهد مثل زنی که بر بالین شوهر در حال مرگ خود سوگواری می کند. یک فرد جوان ممکن است قبل از عمل جراحی که اسکار بجای می گذارد سوگوار باشد. از آنجایی که بسیاری از علائم طبیعی سوگ در مرحله انتظار سوگ ابراز شده اند، واکنش ممکن است تا حدودی خفیف باشد زمانیکه سوگ واقعی رخ می دهد.

    سوگ از دست رفته (Disenfranchised grief) زمانی است که شخص نمی تواند از دست دادن و فقدان خود را برای دیگران ابراز کند. موقعیت هایی که سوگ از دست رفته رخ می دهد اغلب می تواند در اثر فقدان های غیرقابل اجتماعی باشد که شخص نمی تواند در مورد آن صحبت کند از قبیل خودکشی، سقط، بی خیال بچه دار شدن و به فرزندی گرفتن بچه. مثال های دیگر شامل از دست دادن رابطه است که از نظر اجتماعی غیر قابل قبول است و ممکن است دیگران از آن مطلع نشوند (از قبیل هم جنس بازی یا روابط نامشروع زن یا مرد متاهل).

    سوگ غیر سالم که سوگ پاتولوژیک (pathologic grief) یا سوگ پیچیده (complicated grief) نیز اطلاق می شود، زمانی رخ می دهد که راهبردهای سازشی فرد با فقدان غیر سازگار بوده، نسبت مناسبی با واقعه نداشته، مخالف هنجارهای فرهنگی و مذهبی بوده یا متناسب سن شخص نباشد. به این اختلال پزشکان اختلال عزاداری مرکب مقاوم (persistent complex bereavement disorder) می گویند، چنانچه پیش اشتغالی با مشکل بیشتر از 6 ماه طول بکشد و منجر به کاهش توانایی عملکردی رسمی شخص شود (سیمون، 2013). عوامل زیادی می تواند با وقوع سوگ مرکب همیاری کند از جمله فقدان تروماتیک قبلی، مونع خانوادگی یا فرهنگی برای ابراز احساس سوگواری، مرگ ناگهانی، اختلاف رابطه بین بازمانده و مرده، فقدان پشیبانی کافی از بازمانده.

    سوگ مرکب ممکن است اشکال مختلفی بخود بگیرد. سوگ حل نشده (Unresolved grief) یا سوگ مزمن (chronic grief) از نظر زمانی یا شدت طولانی تر است. نشانه های آن همانند سوگواری نرمال است اما فرد عزادار ممکن است در ابراز سوگ خود مشکل داشته باشد، سوگ خود را انکار کند یا ممکن است بیشتر از زمان مورد انتظار سوگواری کند. در سوگ آشکار (inhibited grief) بسیاری از علائم طبیعی سوگ سرکوب شده و بجای آن اثرات دیگری مثل علائم جسمی تجربه می شود. سوگ تاخیری (Delayed grief) زمانی رخ می دهد که احساسات به صورت هدفمند و عمدی یا ناخودآگاه تا مدتی بعد از وقوع واقعه سرکوب می شود. بازمانده ای که از فعالیت های خطرناک به عنوان روش کاهش درد سوگ استفاده می کند، دچار سوگ اغراق آمیز (exaggerated grief) است.

    می توان سوگ مرکب بعد از مرگ را توسط داده ها یا مشاهدات زیر تشخیص داد:

    • bullet مددجو سوگواری نمی کند، مثلا شوهر در خاکسپاری زنش گریه نمی کند یا در مراسم خاکسپاری شرکت نمی کند.
    • bullet مددجو از رفتن به قبرستان اجتناب می کند، در مراسم خاکسپاری شرکت نمی کند، گرچه اینگونه رسوم از سنت های فرهنگی مددجو است.
    • bullet مددجو در سالگرد یا در طی تعطیلات دچار عود مکرر علائم می شود.
    • bullet مددجو دچار احساس گناه مقاوم و کاهش اعتماد به نفس می شود.
    • bullet حتی بعد از دوره های طولانی، مددجو هنوز به دنبال شخص مفقود می گردد. بعضی ممکن است خودکشی را برای ملاقات مجدد در نظر بگیرند.
    • bullet حتی وقایع خیلی کوچک موجب ماشه شدن علائم سوگ می شود.
    • bullet حتی پس از گذشت زمان طولانی مددجو نمی تواند در مورد مرحوم حرف بزند، مثلا صدای مددجو دچار لرزش شده و چشمانش پر از اشک می شود.
    • bullet پس از گذشت دوره نرمال سوگواری، مددجو علائم جسمی مشابه با شخص مرده را تجربه می کند.
    • bullet رابطه مددجو با دوستان و وابستگان پس از مرگ عزیز خراب می شود.

    عوامل زیادی می تواند با سوگ حل نشده پس از مرگ همیاری کند. از جمله:

    • bullet دوسوگرایی (احساسات مفرط، هم مثبت و هم منفی) نسبت به شخص مرده
    • bullet نیاز ادراکی به شجاع ماندن و کنترل کردن، ترس از باختن کنترل خود در مقابل دیگران
    • bullet تحمل فقدان های متعدد، از قبیل از دست دادن کل خانواده، که در آن شخص عزادار فکرکردن به آن را در هم شکننده و زیاد می داند
    • bullet ارزش عاطفی فوق العاده بالا و مفرطی که در شخص مرده سرمایه گذاری شده است (دلبستگی مفرط)، شکست در عزاداری اینگونه موارد به عزادار کمک می کند از واقعیت فقدان اجتناب کند
    • bullet عدم اطمینان نسبت به فقدان – برای مثال، کسانی که مفقود الاثر می شوند
    • bullet فقدان یا کمبود سیستم های حمایتی
  • مراحل سوگواری

    مراحل سوگواری

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنصاحبنظران زیادی به دسته بندی مراحل سوگواری پرداخته اند، شاید شناخته ترین دسته بندی مربوط به کوبلر-راس (1969) باشد که پنج مرحله را برای سوگ در نظر گرفت: انکار، عصبانیت، چانه زنی، افسردگی، پذیرش (جدول1). اینگل (1964) شش مرحله برای سوگ بیان کرد: شوک و ناباوری، آگاه شدن، بازگشت، رفع سوگ، ایده آل سازی و برآیند (جدول 2). ساندرز (1998) پنج مرحله برای عزاداری بیان کرده است: شوک، آگاه شدن از فقدان، محافظه کاری / کناره گیری، ترمیم، بازسازی (جدول 3).

    مارتوچیو (1985) پنج خوشه برای سوگ تعریف کرد (شوک و ناباوری، آرزو و اعتراض، دلتنگی و اضطراب، بی سازمانی و نا امیدی، شناخت سوگواری، سازماندهی مجدد و تجدید قوا) و ادعا نمود که راه منفرد صحیح یا جدول زمانی صحیحی وجود ندارد که بتوان پیشرفت فرآیند سوگ را مرحله بندی کرد. اینکه شخصی بتواند سوگ را به طور سالم طی کند و چگونگی دستیابی به آن به ساختار تکاملی و شخصی وی بستگی دارد. به علاوه، افراد به یک سوگ و فقدان به اشکال مختلفی پاسخ می دهند که نمی توان انتظار داشته که از الگو یا برنامه یکسانی تبعیت کرده و سوگ خود را برطرف کنند، حتی در حالی که از همدیگر حمایت می کنند.

  • مراحل سوگ کوبلر – راس

    مراحل سوگ کوبلر – راس

    جدول 1: مراحل سوگ کوبلر – راس و کاربردهای آن در پرستاری

    (Kübler-Ross’s Stages of Grieving) 

    مرحله پاسخ های رفتاری توجهات پرستاری
    انکار
    (Denial)
    قبول نمی کند که فقدان رخ داده است
    آمادگی کنار آمدن با مشکلات کارکردی را ندارد از قبیل گذاشتن پروتز بعد از از دست دادن پا
    ممکن است برای طولانی کردن انکار دست به شادی تصنعی بزند
    بصورت کلامی از مددجو حمایت کنید اما انکار وی را تقویت نکنید
    مواظب رفتار خود باشید که با انکار مددجو همکاری و مشارکت نکنید.
    عصبانیت
    (Anger)
    مددجو یا خانواده ممکن است بیخودی عصبانی شده و عصبانیت خود رو روی پرستار یا سایر پرسنل خالی کنند، در حالیکه همین موضوعات و مسائل در حالت عادی برایشان مهم نبوده است. به مددجو کمک کنید که بفهمد عصبانیت یک پاسخ طبیعی به احساس فقدان و بی قدرتی است
    از دوری کردن یا تلافی کردن پرهیز کنید، عصبانیت و حرکت آنها را شخصی و جدی نگیرید.
    نیازهای نهفته در هر واکنش عصبانیت و خشم آنها را لحاظ کنید.
    ساختار و تداوم اقدامات را حفظ کنید تا احساس امنیت بیمار و خانواده ارتقا یابد.
    اجازه دهید مددجو تا سر حدامکان روی زندگی خود کنترل داشته باشد.
    چانه زنی
    (Bargaining)
    برای اجتناب از فقدان دست به چانه زنی و مذاکره می زنند (برای نمونه: «بگذار من تا فلان موقع زندگی کنم و بعدش آماده خواهم بود که بمیرم») به دقت به صحبت های بیمار گوش دهید، وی را تشویق کنید تا احساس گناه و ترس های غیر منطقی خود را رها کند
    در صورت نیاز، برای بیمار حمایت معنوی فراهم کنید.
    افسردگی
    (Depression)
    در مورد آنچه که رخ داده است و چه چیزی نباید رخ می داد دچار سوگ می شود
    ممکن است آزادانه صحبت کنند (برای نمونه؛ زیان های قبلی مثل از دست دادن پول یا شغل را مرور می کند) یا ممکن است کناره گیری و منزوی شود.
    به مددجو اجازه دهید ناراحتی خود را بیان کند
    به صورت غیرکلامی و با ساکت نشستن پیش مددجو با وی ارتباط برقرار کنید، بدون اینکه انتظار مکالمه داشته باشید
    مراقبت و نگرانی خود از وضع وی را با لمس نشان دهید.
    پذیرش
    (Acceptance)
    با فقدان کنار آمده است.
    ممکن است نسبت به اطراف خود و کسانی که از وی حمایت می کنند، بی توجهی نشان دهد
    ممکن است خواهان شروع برنامه ریزی باشد (برای نمونه، وصیت نامه، پروتز، تغییر برنامه های زندگی)
    به خانواده و دوستان کمک کنید که بفهمند نیاز مددجو به مراودات اجتماعی کاهش یافته است
    مددجو را تشویق کنید که تا سر حد امکان در برنامه درمانی خود مشارکت کند.
    منبع:

    Audrey B., Snyder S., Frandsen G. (2016), Kozier & Erb’s fundamentals of nursing: concepts, practice, and process, 10th Edition, Pearson Education, New Jersey.

  • مراحل سوگ اینگل

    مراحل سوگ اینگل

    جدول 2: مراحل سوگ اینگل (Engel’s Stages of Grieving)

    مرحله پاسخ های رفتاری
    شوک و ناباوری
    (Shock and disbelief)
    فقدان را نمی پذیرد
    بهت زده و سراسیمه است
    منطقش موقعیت را می پذیرد اما از نظر عاطفی آن را انکار می کند.
    آگاه شدن تدریجی
    (Developing awareness)
    واقعیت به تدریج در خودآگاه وی نفوذ می کند
    عصبانیت خود را ممکن است روی موسسه، پرستار یا سایرین خالی کند.
    جبران
    (Restitution)
    سنت های سوگواری را بجا می آورد (مثل مراسم خاکسپاری)
    رفع فقدان
    (Resolving the loss)
    تلاش می کند با فقدان دردناک کنار بیاید
    هنوز قادر به پذیرش شی یا شخص مورد علاقه جدیدی برای جایگزینی شخص یا شی از دست رفته نیست
    ممکن است روابط وابستگی بیشتری نسبت به شخص حامی اش بپذیرد
    مرتب به موضوع فکر کرده و در مورد خاطرات شی یا شخص از دست رفته صحبت می کند.
    تطبیق
    (Idealization)
    تصویری از شی یا شخص از دست رفته ایجاد می کند که تقریبا عاری از هر گونه خصیصه نامطلوب است.
    تمامی احساسات منفی و خصمانه خود نسبت به شی یا شخص از دست رفته را سرکوب و تخلیه می کند.
    ممکن است نسبت به بی ملاحظگی یا اعمال نامهربان گذشته خود نسبت به شی یا شخص از دست رفته احساس گناه و ندامت کند.
    بطور ناخوآگاه شروع به تمجید و تعریف کیفیت های شی یا شخص از دست رفته می کند
    یادآوری شی یا شخص از دست رفته احساسات ناراحت کمتری بر می انگیزد.
    احساسات خود را در چیزهای دیگری سرمایه گذاری می کند.
    برآیند
    (Outcome)
    رفتار تحت عوامل متعددی است: اهمیت شی از دست رفته به عنوان یک منبع حمایتی، درجه وابستگی به رابطه با وی، درجه دو سوگرایی نسبت به شی یا شخص، دفعات و ماهیت روابط با دیگران، دفعات و ماهیت تجارب سوگ و فقدان قبلی (که روند تجمعی دارد).
    منبع:

    Audrey B., Snyder S., Frandsen G. (2016), Kozier & Erb’s fundamentals of nursing: concepts, practice, and process, 10th Edition, Pearson Education, New Jersey.

    G. L. Engel, 1964, American Journal of Nursing, 64(9), pp. 93–98. Adapted with permission.

  • مراحل عزاداری ساندرز

    مراحل عزاداری ساندرز

    جدول 3: مراحل عزاداری ساندرز (Sander’s Phases of Bereavement)

    فاز توصیف پاسخ های رفتاری
    شوک (Shock) بازماندگان دچار احساس سردگمی، گیجی، غیر واقعی بودن مسئله و ناباوری می شوند. اغلب قادر به پردازش نرمال توالی افکار خود نیستند. این فاز ممکن است از چند ثانیه تا چند روز طول بکشد. ناباوری
    سردرگمی
    بی قراری
    احساس واقعی نبودن
    واپس زنی و بی یاوری
    حالت زنگ به گوش و منتظر
    علائم جسمی: شامل خشکی دهان و گلو، آه کشیدن، جیغ زدن، از دست دادن کنترل عضلانی، لرزیدن بدون کنترل، اختلال خواب، از دست دادن اشتها
    علائم روانی: پدیده خود محوری (اگو سنتریک یا خودپسندی)، پیش اشتغالی افکار با مرحوم، فاصله گرفتن روانشناختی
    آگاهی از فقدان (Awareness of loss) دوستان و خانواده فعالیت های نرمال زندگی خود را از سر می گیرند. فرد عزادار دامنه کامل اهمیت و ارزش کامل شی یا فرد از دست رفته را تجربه می کند. اضطراب جدایی
    تضادها
    بیرون ریختن توقعات عاطفی خود
    استرس بلند مدت
    علائم جسمی: آرزو کردن، خشم، گناه، هراس، شرم، گریه، اختلال خواب، ترس ازمرگ
    علائم روانی: حساسیت زیاد، ناباوری و انکار، رویا پروری، احساس حضور از دست رفته
    بازسازی / کناره گیری (Conservation/withdrawal) در طی این فاز بازماندگان احساس نیاز به تنهایی دارند تا قوای جسمی و عاطفی خود را بازیافت کنند. حمایت اجتماعی موجود برای عزادار کاهش می یابد، ممکن است احساس بی کسی و تنهایی و بی یاوری تجربه شود. انزوا و کناره گیری
    ناامیدی
    کاهش حمایت اجتماعی
    بی یاوری
    علائم جسمی: ضعف، خستگی، نیاز به خواب بیشتر، تضعیف سیستم ایمنی
    علائم روانی: زمستان خوابی، چسبیدن به الگوها، نگرش وسواسی، سوگواری، نقطه برگشت
    ترمیم: نقطه برگشت (Healing: the turning point) در طی این فاز، فرد سوگوار از ناراحتی در مورد زندگی بدون عزیز خود عبور کرده و یاد می گیرد که چطور مستقل تر زندگی کند. از سرگیری کنترل اوضاع
    ساختاردهی مجدد هویت
    ترک نقش از قبیل همسر، بچه یا والد
    علائم جسمی: افزایش انرژی، بازیافت خواب، بازیافت سیستم ایمنی، ترمیم جسمی
    علائم روانی: بخشش، فراموش کردن، جستجوی معانی، محدود کردن دایره اطرافیان، امیدواری
    تجدید و بازسازی (Renewal) در این فاز بازماندگان به سطح جدیدی از خود آگاهی می رسند، مسئولیت های مراقبت خود را قبول کرده و یاد می گیرند بدون عزیز از دست رفته زندگی کنند. رسیدن به خودآگاهی جدید
    پذیرش مسئولیت
    فرآیند یادگیری زندگی بدون از دست رفته
    علائم جسمی: ثبات کارکردی، تجدید حیات، مراقبت از نیازهای جسمی
    علائم روانی: برای خود زندگی کردن، تنهایی، واکنش سالگردها، کمک به دیگران، زمان پردازش سوگواری
    منبع:

    Audrey B., Snyder S., Frandsen G. (2016), Kozier & Erb’s fundamentals of nursing: concepts, practice, and process, 10th Edition, Pearson Education, New Jersey.

    Grief: The Mourning After: Dealing with Adult Bereavement, 2E by Catherine M. Sanders. Published by John Wiley & Sons, Inc., 1999.

  • تظاهرات سوگ

    تظاهرات سوگ

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنپرستار مددجوی سوگوار یا خانواده وی را پس از وقوع فقدان بررسی می کند تا فاز یا مرحله سوگ را در آنها تعیین کند. بدن بطور فیزیولوژیک به فقدان جاری یا انتظاری به صورت واکنش استرسی پاسخ می دهد. پرستار می تواند علائم و نشانه های بالینی استرس و اضطراب را به عنوان پاسخ به سوگ بررسی کند.

    تظاهرات سوگ که نرمال تلقی می شوند شامل به زبان آوردن سوگ، گریه، اختلال خواب، از دست دادن اشتها، مشکل در تمرکز است. سوگ مرکب ممکن است به صورت طولانی شدن زمان انکار، افسردگی، علائم جسمی شدید یا افکار خودکشی مشخص گردد.

  • عوامل موثر بر پاسخ فقدان و سوگ

    عوامل موثر بر پاسخ فقدان و سوگ

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنعوامل متعددی روی پاسخ شخص به فقدان یا مرگ تاثیر دارد. این عوامل شامل سن، اهمیت فقدان، فرهنگ، عقاید معنوی، جنس، وضعیت اجتماعی اقتصادی، سیستم های حمایتی، علت فقدان یا مرگ است. پرستاران می توانند مفاهیم کلی مربوط به تاثیر این عوامل بر تجربه سوگواری را یاد بگیرد اما توالی وقوع این عوامل و میزان تاثیر آنها در افراد مختلف متفاوت است.

    سن

    سن روی درک شخص از فقدان و پاسخ به آن تاثیر دارد. با آشنایی و تجربه، مردم معمولا درک شان و پذیرش زندگی، فقدان و مرگ افزایش می یابد.

    به ندرت افراد از دست دادن عزیزان خود را با فواصل منظم تجربه می کنند. در نتیجه، آمادگی برای این تجارب سخت است. سایر فقدان های زندگی از قبیل از دست دادن حیوان خانگی، دوست، جوانی، شغل می توانند به مردم کمک کند فقدان های شدیدتر مثل مرگ عزیزان را راحت تر تحمل کنند و هر تجربه به آنها راهبردهای سازگاری موفق با سوگ و فقدان را می آموزد.

    بچگی

    بچه ها از نظر درک و برداشت از فقدان و مرگ و همچنین تاثیر از دست دادن دیگران بر آنها با افراد بالغ تفاوت دارند. از دست دادن والدین یا شخص مهم دیگر می تواند رشد و تکامل بچه به مخاطره بیاندازد و گاهی اوقات واپس زنی رخ می دهد. کمک به بچه ای که سوگ را تجربه می کند شامل کمک به وی در از سرگیری راستای نرمال زندگی و مراحل تکامل عاطفی است.

    عده ای از افراد بالغ تصور می کنند که بچه ها همانند بالغین به چیزی در سوگ یا از دست دادن دیگران نیاز ندارند. در موقعیت های بحران و فقدان، بچه ها گاهی کنار زده شده یا از درد و ناراحتی محافظت می شوند. آنها ممکن است احساس ترس، رها شدن، نادیده گرفته شدن و تنهایی بکنند. بچه های عزادار به مراقبت دقیقی نیاز دارند، بویژه مراقبت از این بچه ها ضروری است زیرا تاثیر فقدان بر بچه ها می تواند خیلی جدی تر از سایر مراحل تکاملی باشد (شکل 1).

    عوامل موثر بر پاسخ فقدان و سوگ
    بچه ها همان واکنش عاطفی را تجربه می کنند که بالغین در اثر سوگ تجربه می کنند.

    اوایل و میانه بلوغ

    همانطور که انسان رشد می کند، فقدان را به عنوان بخشی نرمال از تکامل خود تجربه می کند. برای مثال، با رسیدن به میانسالی، از دست دادن والدین بخاطر مرگ آنها نسبت به مرگ جوانترها واقعه ای طبیعی تر به نظر می رسد. سازگاری با مرگ والدین سالمند حتی به عنوان یک وظیفه ضروری تکاملی در بالغین میانسال در نظر گرفته می شود.

    یک بالغ میانسال ممکن است فقدان هایی غیر از مرگ تجربه کند. برای مثال، فقدان های ناشی از مشکلات سلامتی یا کارکردی بدن و از دست دادن نقش های مختلف در زندگی می تواند برای یک بالغ میانسال خیلی سخت باشد. طریقه واکنش یک میانسال به چنین فقدان هایی به تجربه قبلی وی، اعتماد به نفس و قدرت حمایت و پشتیبانی موجود وی بستگی دارد.

    سالمندی

    فقدان هایی که یک سالمند تجربه می کند شامل از دست دادن سلامتی، تحرک، استقلال، نقش های شغلی است. محدودیت درآمد و نیاز به تغییر تسهیلات زندگی می تواند در یک سالمند موجب احساسات فقدان یا سوگ شود.

    تاثیر از دست دادن همسر عمرانه یک فرد سالمند خیلی عمیق است. گرچه فرد از نظر توانایی کنار آمدن با چنین فقدانی فرق دارد، محققان معتقدند که مشکلات سلامتی یک فرد بیوه سالمند پس از مرگ همسرش تشدید شده و افزایش می یابد (سورل، 2012).

    از آنجایی که تعداد مرگ در بین سالمندان بیشتر است و همچنین جمعیت سالمندان دنیا در حال افزایش است، پرستاران بایستی نسبت به مشکلات بالقوه سالمندانی که دچار فرآیند سوگ هستند، هوشیارتر باشند. بعضی از سالمندان ممکن است شبکه حمایتی مثل همسر، فرزند یا همکار نداشته باشد و پرستار بایستی بعضی از این نقش ها را پوشش دهد.

    اهمیت فقدان

    اهمیت فقدان به درک شخص از تجربه فقدان بستگی دارد. شخصی ممکن است خیلی سخت فقدان ناشی از طلاق را تجربه کند در حالیکه دیگری چنین نباشد. عوامل زیادی روی اهمیت فقدان تاثیر دارند:

    • bullet اهمیت شخص، شی یا عملکرد از دست رفته
    • bullet درجه تغییر ناشی از فقدان
    • bullet عقاید و ارزش های شخص

    در سالمندان که از قبل با فقدان های زیادی مواجه بوده اند، انتظار فقدان از قبیل مرگ خود ممکن است خیلی منفی محسوب نشود و ممکن است بجای واکنش شدید به فقدان، بی خیال و بی میل بنظر برسند. بعضی از سالمندان بیشتر از سر بار دیگران شدن می ترسند تا از مرگ.

    فرهنگ

    فرهنگ روی واکنش شخص به فقدان تاثیر دارد. طریقه بیان سوگ و سوگواری به فرهنگ و سنت های فرهنگی شخص بستگی دارد. بجز مواردی که ساختار خانوادگی گسترده (extended family structure) وجود دارد، معمولا سوگ به صورت خانواده هسته ای (nuclear family) برطرف می شود. مرگ عضوی از یک خانواده هسته ای معمولا جای خالی بزرگی بجای می گذارد و فقدان شدید است اما در خانواده گسترده ممکن است چنین نباشد و افراد دیگر نقش مرحوم را پر کنند یا وابستگانی که از نظر فیزیکی نزدیک به خانواده هستند جای وی را پر کنند.

    در بعضی از فرهنگ ها سوگ یک مسئله شخصی محسوب می شود. بنابراین احساسات بیان نشده و ممکن است بدون شناسایی بمانند. افرادی که می گویند «قوی باش» یا «از موقعیت بهترین استفاده را بکن»، ممکن است احساسات عمیق خود را بیان نکنند یا نگرانی های شخصی دیگری داشته باشند زمانی که با فقدان جدی مواجه می شوند.

    بعضی فرهنگ ها به حمایت اجتماعی و بروز احساسات فقدان ارزش می نهند. در بعضی از گروه ها سوگواری از طریق شیون، گریه، خاک ریختن بر سر و خود زنی جسمی و سایر حرکات ظاهری بیان می شود و مورد تشویق است. بعضی از گروه ها خود کنترلی را می پسندند و ابراز آرام و خوددار سوگ مرسوم است. در فرهنگ هایی که هنوز روابط خانوادگی و قومی وجود دارد، حمایت عاطفی و فیزیکی و یاری توسط اعضای خانواده و قوم و خویش فراهم می شود.

    عقاید معنوی

    عقاید و رسوم معنوی و مذهبی تاثیر عمیقی بر واکنش شخص نسبت به فقدان و رفتارهای بعدی دارد. بیشتر گروه های مذهبی دارای آیین خاصی برای مردن هستند و اغلب این آیین مذهبی برای مددجو و مردم حامی وی مهم هستند. پرستار بایستی در زمان مراقبت از بیمار مشرف به مرگ به این آیین های معنوی و مذهبی بیمار توجه داشته باشد.

    جنس

    نقش های جنسی شخص روی واکنش وی به فقدان تاثیر دارد. مردان غالبا انتظار می رود که قوی باشند و در زمان سوگ عواطف کمتری نشان دهند، در حالیکه برای زنان شیوه و سوگواری با گریه قابل قبول است. زمانی که زن می میرد، شوهر که خودش نوحه سرا و برگزار کننده مراسم آیینی است، انتظار می رود که سکوت کرده، قوی بوده و به بچه هایش روحیه بدهد.

    نقش های جنسی روی اهمیت تغییرات تصویر از بدن برای مددجو تاثیر دارد. مرد ممکن است اسکار صورت خود را نشانی از قدرتمندی بداند در حالی که زنان خود را زشت می پندارند. بنابراین زنان و نه مردان این تغییرات را نوعی از دست دادن و فقدان می دانند.

    وضعیت اجتماعی اقتصادی

    وضعیت اجتماعی اقتصادی فرد اغلب روی سیستم های حمایتی موجود وی در زمان فقدان تاثیر دارد. برای مثال، طرح بیمه شخص می تواند روی واکنش وی به بیوه شدن یا بیماری تاثیر بگذارد. کسی که مشکلات اقتصادی دارد ممکن است نتواند با هیچگونه فقدانی کنار بیاید.

    سیستم حمایتی

    افراد نزدیک به فرد سوگوار اغلب اولین کسانی هستند که متوجه شده و حمایت عاطفی، جسمی و کارکردی لازم برای وی فراهم می سازند. هرچند بسیاری از مردم با این مسئله راحت نبوده یا تجربه ای در رسیدگی به مشکلات فقدان و سوگ ندارند، مردمی که در حالت عادی حامی شخص هستند ممکن است در این زمان کناره گیری کنند. به علاوه، در ابتدای واقعه ممکن است حمایت در دسترس باشد، اما با برگشت دیگران به زندگی خود، حمایتی در دسترس نیست. گاهی اوقات فرد سوگوار در زمان عرضه یا در دسترس بودن حمایت و پشتیبانی، آمادگی دریافت آن را ندارد.

    علت فقدان یا مرگ

    نگرش فرد یا اجتماع در مورد علت فقدان یا مرگ به طور معناداری روی پاسخ سوگ آنها تاثیر دارد. بعضی از بیماری ها «تمیز» در نظر گرفته می شوند مثل بیماری قلبی عروقی ودلسوزی دیگران را بر می انگیزد، در حالیکه بیماری های دیگر ممکن است منزجر کننده محسوب شده و کمتر دیگران به آن نزدیک شوند. فقدان یا مرگی که خارج از کنترل فرد باشد ممکن است پذیرفته تر از انواع قابل پیشگیری مثل تصادف ماشین در حین مستی باشد. جراحات یا مرگ ناشی از کارهای محترمانه از قبیل تصادف شغلی افتخار آمیز در نظر گرفته می شوند، در حالی که مرگ ناشی از فعالیت های ممنوع ممکن است نوعی تنبیه و پاداش عمل در نظر گرفته شوند.

  • فرآیند پرستاری فقدان و سوگ

    فرآیند پرستاری فقدان و سوگ

    بررسی و شناخت

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنمراقبت پرستاری مددجویی که فقدان را تجربه می کند از سه عنصر اصلی تشکیل شده است: (1) تاریخچه پرستاری، (2) بررسی و شناخت منابع سازگاری شخصی و (3) بررسی و شناخت جسمی. در طی معاینات فیزیکی هر مددجویی، پرستار سئوالاتی در مورد فقدان های قبلی و جاری بیمار می پرسد. ماهیت فقدان و اهمیت فقدان ها از نظر مددجو بایستی کاوش شود. برای آشنایی بیشتر با طریقه مصاحبه مددجو، نمونه سئوالات مصاحبه برای بررسی و شناخت فقدان و سوگ را مطالعه کنید.

    اگر فقدان جاری یا اخیر داشته باشد، لازم است که بررسی و شناخت با جزئیات بیشتری انجام شود. از آنجایی که اغلب مددجویان بیماری جسمی خود را نامرتبط با پاسخ های عاطفی از قبیل سوگ می دانند، پرستار بایستی تلاش کند که استرس های مرتبط با فقدان ممکن را شناسایی کند. اگر مددجو فقدان های مهمی را گزارش کرد، بایستی طریقه سازگاری مددجو با فقدان و منابع موجود برای کمک به سازگاری وی بررسی شوند. داده های مربوط به سلامت عمومی مددجو، سایر استرسورهای شخصی، سنت ها و آیین فرهنگی و معنوی، اعتقادات مذهبی مرتبط با فقدان و سوگ و شبکه حمایتی فرد نیز بایستی در طرح مراقبت بررسی شوند. در بررسی و شناخت پاسخ مددجو به فقدان اخیر، پرستار بایستی سوگ مرکب را تشخیص دهد که به درمان توسط متخصصان مراقبت بهداشتی نیاز دارد. اگر بررسی و شناخت پرستاری نشانگر علائم و نشانه های جسمی یا روانی شدید بود، مددجو بایستی به مراقب مناسب ارجاع شود.

    تشخیص پرستاری

    تشخیص های پرستاری اختصاصی ناندا بین الملل (هردمن و کامیتسورو، 2014) برای سوگ شامل موارد زیر می باشند:

    • سوگواری: فرآیند پیچیده طبیعی است که شامل پاسخ ها و رفتارهای عاطفی، جسمی، معنوی، اجتماعی و ذهنی است که از طریق آن افراد، خانواده ها و جوامع فقدان واقعی، انتظاری یا درک شده را در زندگی روزمره خود تلفیق می کنند.
    • سوگ مرکب / ریسک سوگ مرکب: اختلالی است که پس از مرگ یکی از عزیزان رخ می دهد و در آن شخص دیسترس همراه با سوگواری را تجربه می کند که با توقعات هنجاری جامعه مربوطه هماهنگ نبوده و به صورت اختلال کارکردی ظاهر می شود.
    • اختلال فرآیندهای خانوادگی: اگر فقدان چنان تاثیری بر فرد و خانواده بگذارد که نقش های موثر معمول و تعاملات آنها بطور منفی تحت تاثیر قرار گیرد.
    • ریسک رفتار غیر بهداشتی: اگر مددجو در پشت سر گذاشتن مناسب فقدان مشکل داشته باشد و روی سایر فعالیت های روزمره وی تاثیر بگذارد، رفتاری غیر سالم است.
    • ریسک تنهاییدر رابطه با از دست دادن رابطه با دیگران

    برنامه ریزی

    اهداف کلی برنامه ریزی مراقبت پرستاری در مددجویانی که سوگوار از دس دادن عملکردی از بدن یا بخشی از بدن خود هستند، کمک به آنها برای سازگاری با توانایی تغییر یافته و هدایت انرژی جسمی و عاطفی آنها به سمت نوتوانی است. هدف از مراقبت پرستاری در مددجویایی که سوگوار از دست دادن یک عزیز یا چیزی مهم است، کمک به آنها برای عبور از سوگواری بدون ناراحتی شدید و هدای قوای جسمی و عاطفی آنها به سمت زندگی عادی خود و سازگاری با فقدان واقعی یا مشرف به وقوع است.

    برنامه ریزی مراقبت در منزل

    مددجویانی که دچار فقدان حقیقی یا انتظار فقدان هستند ممکن است به مراقبت پرستاری مستمر برای کمک به آنها در سازگاری با فقدان نیاز داشته باشند. تعیین مقدار و نوع مراقبت در منزل مورد نیاز مددجو براساس دانش پرستار از مددجو و خانواده وی انجام می شود که با فقدان های قبلی سازگار شده اند یا اطلاعاتی است که پرستار در مورد آنها جمع آوری کرده است. برای آماده شدن جهت مراقبت در منزل، پرستار بایستی توانایی ها و نیازهای مددجو را مجددا بررسی نماید.

    اجرا

    علاوه بر فراهم کردن آسایش جسمی، حفظ حریم و حرمت مددجو، تشویق به استقلال، آموزش مهارت های مرتبط با موقعیت فقدان و سوگ لازم است و بایستی ارتباط موثری با بیمار برقرار شود: گوش دادن با توجه کامل، سکوت، سئوالات باز و بسته، تفسیر و تاویل، تصریح، تجسم بر احساسات، خلاصه کردن مطالب. پاسخ هایی مثل دادن نصیحت و ارزیابی، تفسیر و تجزیه و تحلیل، دادن اطمینان مجدد بی اساس نمی توانند برای مددجو کمک کننده باشند. برقراری ارتباط با مددجوی در حال سوگ بایستی براساس مرحله سوگ باشد. عصبانی یا افسرده بودن مددجو روی نوع ارتباط و پیام هایی که مددجو خواهد شنید تاثیر دارد.

    علاوه بر استفاده از مهارت های موثر برقراری ارتباط، پرستار طرح مراقبتی برای آموزش مددجو و خانواده فراهم کرده و به آنها در عبور از مراحل سوگ کمک می کند.

    ارزشیابی

    ارزشیابی اثربخشی مراقبت های پرستاری در مددجویان سوگوار سخت است زیرا این مرحله انتقالی زندگی دارای ماهیت بلند مدت است. معیارهای ارزشیابی براساس اهداف تدوین شده توسط مددجو و خانواده وی انجام می شود.

    اهداف مددجو و برآیندهای مورد انتظار مرتبط در مددجوی سوگوار به ویژگی های فقدان و مددجو بستگی دارد. اگر برآیندی لحاظ نشود، لازم است که پرستار طرح مراقبت ناموفق را مجددا بررسی و اصلاح نماید.

  • سئوالات مصاحبه فقدان و سوگ

    سئوالات مصاحبه برای بررسی و شناخت فقدان و سوگ

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردن از سئوالات زیر می توان برای هدایت مصاحبه با مددجو برای بررسی و شناخت فقدان و سوگ استفاده کرد. این سئوالات همچنین برای مددجویانی که سوگ و عزاداری، مرگ و مردن را تجربه می کنند و بیماران مشرف به مرگ و در حال احتضار نیز قابل استفاده است.

    فقدان قبلی

    • bullet آیا تا کنون شخص یا چیز مهمی را از دست داده اید؟
    • bullet آیا خودتان یا همراه خانواده اتان از شهر یا مکان دیگری نقل مکان کرده اید؟
    • bullet وقتی مدرسه را شروع کردید، چه احساسی داشتید؟ دور شدن از خانه چطور؟ اولین شغل؟ بازنشستگی؟
    • bullet آیا از نظر جسمی می توانید تمام کارهایی که قبلا انجام می داده ای را انجام دهید؟
    • bullet آیا شخص مهم یا نزدیک به شما مرده است؟
    • bullet آیا فکر می کنید در آینده نزدیک چیزی یا شخصی را از دست می دهید؟
    اگر سابقه سوگواری وجود داشت:
    • bullet در مورد فقدان نامبرده صحبت کنید. این فقدان برای شما چگونه بود؟
    • bullet آیا در خوردن، خوابیدن، تمرکز مشکل داشتید؟
    • bullet برای اینکه احساس بهتری داشته باشید چه کارهایی انجام دادید؟
    • bullet آیا آیین معنوی یا فرهنگی خاصی انجام دادید، زمانی که فقدان رخ داد؟
    • bullet اگر در مورد چیزی [فقدان] ناراحت و عصبانی باشید به چه کسی مراجعه می کنید؟
    • bullet چقدر طول کشید تا دوباره خودتان باشید و به فعالیت های معمول خود برگردید؟

    فقدان جاری

    • bullet به ما چه گفتید [فقدان]؟ آیا چیزی هست که بخواهید بدانید یا نفهمیده باشید؟
    • bullet فکر می کنید این [بیماری، جراحی، مشکل] چه تغییری در زندگی شما ایجاد می کند؟ نداشتن [مورد فقدان] در زندگی چه تاثیری دارد؟
    • bullet آیا قبل هم چنین فقدانی را تجربه کرده اید؟
    • bullet آیا نتیجه خوبی ممکن است از این فقدان حاصل شود؟
    • bullet فکر می کنید به چه نوع کمکی نیاز دارید؟ چه کسی در این فقدان به شما کمک خواهد کرد؟
    • bullet آیا در محل زندگی و جامعه شما سازمان یا اشخاصی برای کمک در این موارد وجود دارد؟
    اگر سوگ جاری وجود داشت:
    • bullet آیا در خوابیدن، خوردن، تمرکز کردن، نفس کشیدن مشکلی دارید؟
    • bullet آیا درد یا مشکل جسمی دارید؟
    • bullet برای کمک به عبور از این فقدان چه کارهایی انجام می دهید؟
    • bullet آیا داروی خاصی برای سازگاری با این فقدان مصرف می کنید؟
  • تسهیل عبور از سوگ

    تسهیل عبور از سوگ

    • bullet ارزش های قومی، فرهنگی، مذهبی و شخصی مددجو و خانواده وی در ابراز سوگ خود را بررسی و محترم بشمارید.
    • bullet آنچه که از فرآیند سوگ انتظار می رود از قبیل نرمال بودن (قابل قبول بودن) افکار و احساسات خاص، احساس غم، گناه، خشم، ترس، تنهایی که در طول زمان تثبیت و کاهش می یابند را به مددجو یا خانواده آموزش دهید. دانستن آنچه که انتظار می رود می تواند به کاهش شدت واکنش مددجو به سوگ کمک کند.
    • bullet مددجو را تشویق کنید تا سوگ خود را ابراز و با حامیان خود به اشتراک بگذارد. تبادل احساسات موجب تقویت مجدد روابط و تسهیل فرآیند سوگ می شود.
    • bullet اعضای خانواده را تشویق کنید تا به ابراز عواطف مددجو کمک کنند و به مددجو برای عبور از سوگ فشار نیاورده یا توقع واکنش مناسب از وی نداشته باشند. اگر مددجو بچه است، از اعضای خانواده بخواهید که به بچه اعتماد کرده و اجازه دهید بچه در فعالیت های سوگ دیگران شرکت کند.
    • bullet مددجو را به از سرگیری فعالیت های نرمال تشویق کنید که موجب بهبود سلامت جسمی و روانی وی می شود. بعضی ازمددجویان ممکن است تلاش کنند فعالیت های روزمره خود را خیلی سریع شروع کنند. هرچند تاخیر بلند مدت در برگشت به فعالیت های روزمره می تواند نشانگر سوگ مرکب باشد (فرآیند پرستاری فقدان و سوگ را بخوانید).

    فراهم کردن مراقبت عاطفی

    • bullet از سکوت و حضور فردی به همراه تکنیک های ارتباط درمانی استفاده کنید. این تکنیک ها شامل راه های بهبود بررسی احساسات مددجو است و اینکه مددجو بداند که پرستار به احساسات وی احترام می گذارد.
    • bullet سوگ خانواده مددجویان و اطرافیان مهم وی را تایید کنید. حامیان شخص بخشی از فرآیند سوگ مددجو هستند.
    • bullet گزینه های ارتقاء بخش استقلال مددجو را پیشنهاد کنید. مددجو به احساس کنترل زندگی خود نیاز دارد بخصوص در زمانی که بیشتر این کنترل امکانپذیر نیست.
    • bullet در مورد طریقه استفاده از منابع اجتماعی برای مددجو اطلاعاتی فراهم کنید.
    • bullet استفاده از منابع موجود در اجتماع مثل روحانی و کشیش و .. را تشویق کنید.
  • مرگ و مردن

    مرگ و مردن (Death and dying)

    برآیندهای یادگیری:

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردندر پایان این بحث انتظار می رود قادر باشید:

    منبع:

    Audrey B., Snyder S., Frandsen G. (2016), Kozier & Erb’s fundamentals of nursing: concepts, practice, and process, 10th Edition, Pearson Education, New Jersey.

    مقدمه

    همه فقدان، سوگ و مرگ را در طول زندگی خود تجربه می کنند. ممکن است رابطه ارزشمندی را در اثر تغییرات زندگی از دست بدهیم، مثل انتقال از شهری به شهر دیگر، جدایی یا طلاق، مرگ والدین، همسر یا دوستان. فردی ممکن است سوگوار تغییر نقش خود در زندگی باشد همانطور که بچه ها بزرگ می شوند و خانه را ترک می کنند، یا زمانی که شخص از کار عمرانه خود بازنشسته می شود. از دست دادن اشیای ارزشمند در اثر دزدی یا سوانح طبیعی می تواند احساس سوگ و فقدان را برانگیزد. زمانیکه زندگی مردم تحت تاثیر کشمکش مدنی یا ملی قرار می گیرد، ممکن است عزادار از دست دادن ایده آل های ارزشمند خود مثل ایمنی، آزادی یا دموکراسی باشند.

    در محیط بالینی پرستار با مددجویانی مواجه است که سوگواری از دست دادن سلامتی، از دست دادن بخشی از بدن، بیماری مرحله نهایی، یا استحضار مرگ را خودشان یا عزیزانشان تجربه می کنند. همچنین پرستار ممکن است با کسانی در محیط های اجتماعی کار کند که بخاطر بحران های شخصی (مثل طلاق، جدایی، ورشکستگی اقتصادی) یا سوانح (جنگ، زلزله یا تروریسم) در سوگ هستند. بنابراین دانش پرستار از اهمیت فقدان و توانایی وی در کمک به مددجویان برای عبور از فرآیند سوگواری حیاتی است.

    پرستاران ممکن است با مددجویان در حال مرگ و خانواده یا مراقب آنها در محیط های مختلف سروکار داشته باشند، از سقط جنین گرفته تا نوجوانانی که قربانی تصادفات هستند، تا سالمندانی که نهایتا در اثر بیماری مزمن در حال مردن هستند. پرستار بایستی تاثیر فرآیند مرگ (اثرات حقوقی، اخلاقی، معنوی، زیستی، روانی) را بشناسد و آمادگی داشته باشد مراقبتی حساس، با مهارت و حمایتی برای آندسته از افرادی که تحت تاثیر این فرآیندها هستند، ارائه نماید.

    در این مطلب می خوانیم:

  • تعریف مرگ و مردن

    مرگ و مردن

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنمفهوم مرگ با رشد و تکامل فرد و در طول زمان با تجربه فقدان های مختلف و تکامل توانایی فکری برای مفاهیم عینی و انتزاعی، شکل می گیرد. بطور کلی، انسان از باور بچگی به موقتی بودن مرگ تا مفهوم پذیرفته شده مرگ در بزرگسالی تجاربی کسب می کند و مرگ را بعد از شناخت چیزی ترسناک و واقعی می داند تا زمان سالمندی که مرگ بیشتر از زندگی با کیفیت کم پذیرفته می شود. آگاهی و دانش پرستار در مورد این مراحل تکاملی به وی کمک می کند بعضی از پاسخ های مددجو به موقعیت های تهدید کننده حیات وی را درک کند.

    واکنش به مرگ و مردن

    واکنش هر شخصی به مشرف به مرگ بودن یا مرگ واقعی دیگران یا واقعیت بالقوه احتمال مرگ خود متفاوت است، و به تمامی فاکتورهای قید شده در فقدان و سوگ و همچنین میزان تکامل مفهوم مرگ بستگی دارد. علیرغم تفاوت های فردی در نگرش شخص به علت مرگ، باورهای معنوی، در دسترس بودن سیستم های حمایتی یا هر فاکتور دیگری؛ پاسخ ها در مراحل توصیف شده نظریه پردازان روند خوشه ای دارد.

    هم مددجویی که در حال مردن است و هم اعضای خانواده با مطلع شدن از فقدان دچار سوگ و سوگواری می شوند. ویژگی های تعیین کننده تشخیص پرستاری سوگواری شامل انکار، گناه، خشم، نا امیدی، احساس بی ارزشی، گریه کردن و ناتوانی در تمرکز می باشند. این ویژگی ها ممکن است تا افکار خودکشی، هذیان و توهم گسترش یابند. ترس، احساس وقفه با منبع ناشناخته (بخصوص در مرگ دیگران) ممکن است وجود داشته باشد. بسیاری از ویژگی های دیده شده در شخص بیمناک همانند علائم سوگ است و شامل گریه کردن، بی حرکتی، افزایش نبض و تنفس، خشکی دهان، بی اشتهایی، مشکلات خواب و کابوس شبانه است. ناامیدی (Hopelessness) زمانی رخ می دهد که شخص احساس کند راه حلی برای مشکل وجود ندارد – زمانیکه مرگ غیرقابل اجتناب می شود و شخص نمی داند چطور از مرگ فرار کند. پرستار ممکن است شاهد بی توجهی، بدبینی و ناتوانی در تصمیم گیری باشد. شخصی که فکر می کند مشکل راه حلی دارد اما باور ندارد که اجرای آن راه حل امکانپذیر است ممکن است گفته شود که بی قدرتی (Powerlessness) را تجربه می کند. این از دست دادن کنترل ممکن است بصورت خشم، تهاجم، عصبانی شدن یا افسردگی و رفتار انفعالی ظاهر شود.

    یکی از پیچیده ترین و چالش آور ترین مسئولیت های پرستاران مراقبت از کسانی است که در حال مردن و سوگواری هستند و مستلزم تمامی مهارت های مراقبت فیزیولوژیک و سایکولوژیک کلی نگر پرستار است. برای اثربخش بودن، پرستار بایستی نگرش خود به فقدان، مرگ و مردن را کنار بگذارد، زیرا این نگرش ها مستقیما روی توانایی مراقبت کردن وی تاثیر می گذارد.

    نکته

    لازم است که پرستار احساسات خود نسبت به مرگ را تجزیه و تحلیل کند، قبل از اینکه بتواند به طور اثربخش به بیمار در مرحله نهایی و در حال احتضار کمک کند.

  • شکل گیری مفهوم مرگ

    شکل گیری و تکامل مفهوم مرگ

    سن باورها / نگرش ها
    نوزادی – 5 سالگی مفهوم مرگ را نمی فهمد
    حس جدایی نوزاد اساس درک بعدی وی از مرگ و مردن است
    فکر می کنند مرگ برگشت پذیر است، یک جدایی موقتی است یا نوعی خواب است
    بی حرکتی و بی فعالیتی را خصیصه مرگ می دانند.
    5-9 سالگی می فهمد که مرگ پایان زندگی است
    معقتد است که خودش نمی میرد و مرگش قابل پیشگیری است
    مرگ را به خشونت یا رفتار تهاجمی ربط می دهد
    معتقد است که آرزوها یا اقدامات نامربوط می تواند عامل مرگ باشد.
    9-12 سالگی مرگ را به عنوان پایان غیر قابل اجتناب مرگ می پذیرد
    مردنی بودن خودش را بتدریج می پذیرد و به صورت علاقه به زندگی بعد از مرگ یا به صورت ترس از مرگ نشان میدهد.
    12-18 سالگی ترس از مرگ تدریجی. ممکن است رویا پردازی کند که مرگ قابل پیشگیری است، با رفتارهای بی فکر خشونت کند (مثل شیرجه خطرناک، سومصرف مواد)
    بندرت به مرگ فکر می کند، اما در اصطلاح فلسفی و مذهبی می نگرد
    ممکن است به برداشت بالغین از مرگ رسیده باشد اما از نظر عاطفی قادر به پذیرش آن نیست
    ممکن است هنوز مفهوم مرحله تکاملی قبلی را حفظ کرده باشد.
    18-45 سالگی دارای نگرشی به مرگ است که تحت تاثیر باورهای مذهبی و فرهنگی است
    45-65 سالگی میرا بودن خود را می پذیرد
    با مرگ والدین و همسالان و اطرافیان خود مواجه می شود
    بالاترین سطح اضطراب مرگ را تجربه می کند
    با بهزیستی و رفاه عاطفی اضطراب مرگ کاهش می یابد.
    65 سالگی به بعد از بیماری طولانی می ترسد
    با مرگ اعضای خانواده و همسالان مواجه می شود
    برای مرگ معانی متعددی دارد (برای نمونه؛ خلاصی از درد، پیوستن به اعضای درگذشته خانواده)
  • نشانه های مرگ

    تعاریف و نشانه های مرگ

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردننشانه های بالینی سنتی مرگ شامل قطع نبض اپیکال، تنفس و فشار خون بود که به آن مرگ قلب – ریه (heart-lung death) نیز اطلاق می شد. هرچند با معرفی راه های مصنوعی حفظ تنفس و گردش خون، تشخیص مرگ مشکل شد. در سال 1968، مجمع جهانی پزشکی (World Medical Assembly) دستورالعمل زیر را برای نشانه های مرگ برای پزشکان تعیین کرد (گیلدر، 1968):

    • bullet فقدان کامل پاسخ به تحریک خارجی
    • bullet فقدان حرکت عضلانی بخصوص تنفس
    • bullet فقدان رفلکس
    • bullet انسفالوگرام تخت (فقدان امواج مغزی در نوار مغز)

    در مواردی که بیمار تحت حمایت مصنوعی است، فقدان امواج مغزی برای حداقل 24 ساعت نشانگر مرگ است. در این زمان است که پزشک می تواند مرگ را اعلان کند و تنها پس از اعلان رسمی مرگ می تواند سیستم حمایت زندگی بیمار را خاموش کند.

    یکی دیگر از تعاریف مرگ مغزی (cerebral death) یا مرگ بالای مغزی (higher brain death) است، و زمانی رخ می دهد که مرکز کنترل بالایی مغز یعنی قشر مغزی به طور غیرقابل برگشت تخریب شده باشد. در این حالت یک سندرم بالینی وجود دارد که مشخصه آن فقدان دائمی عملکرد مغز و ساقه مغز وجود دارد و توسط فقدان پاسخگویی به محرک های خارجی، فقدان رفلکس های سفالیک و آپنه مشخص می شود. نوار قلب ایزوالکتریک برای حداقل 30 دقیقه در غیاب هیپوترمی و مسمومیت با مواد سرکوب کننده سیستم اعصاب مرکزی از این تشخیص حمایت می کند (فرهنگ لغت استدمن برای متخصصان بهداشتی و پرستاران، 2012). کسانی که از این تعریف مرگ حمایت می کنند معتقدند که قشر مغز که ظرفیت تفکر و اعمال و حرکات ارادی را بعهده دارد، فرد را تشکیل می دهد.

  • تظاهرات بالینی مرگ

    تظاهرات بالینی مرگ

    نشانه های مشرف به مرگ بالینی بودن

    از دست دادن تون عضلانی

    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن شل شدن عضلات صورت (مثلا فک ممکن است بیافتد)
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن سخت صحبت کردن
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن سخت بلعیدن و از دست دادن تدریجی رفلکس گاگ
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن کاهش فعالیت مجاری گوارشی، همراه با تهوع، تجمع هوا در معده، اتساع شکم، احتباس مدفوع، بخصوص اگر نارکوتیک یا آرامبخش برای بیمار تجویز شده باشد
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن بی اختیاری احتمالی ادرار و مدفوع بخاطر کاهش کنترل اسفکنترها
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن کاهش حرکات بدن

    کند شدن گردش خون

    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن کاهش حواس
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن تیره و سیانوز شدن اندام ها
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن پوست سرد، ابتدا در پاها و بعدا دستها، گوش و بینی (در صورت تب، مددجو ممکن است گرم باشد)
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن نبض کندتر و ضعیف تر
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن کاهش فشار خون

    تغییرات تنفس

    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن تنفس سریع، سطحی، نامنظم، یا تنفس کند غیر طبیعی
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن تنفس با صدا، که تنفس همراه خرخر گفته می شود و بخاطر تجمع مخاط و ترشحات در گلو است
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن تنفس با دهان، خشکی غشای مخاطی دهان

    اختلال حسی

    تاری دید

    اختلال حس چشایی و بویایی

  • سند حقوق اشخاص در حال مرگ

    مفاهیم پرستاری – فقدان، سوگ، مرگ و مردنکادر 2: سند حقوق اشخاص در حال مرگ

    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که تا زمان مرگم به عنوان یک انسان زنده با من برخورد شود.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که احساس امیدواری خود را حفظ کنم هرچند کانون امید من ممکن است فرق کند
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که احساسات و عواطف خود در مورد مشرف به مرگ بودن را به شیوه خودم ابراز کنم.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که در تصمیمات مربوط به مراقبت از من دخالت کنم.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که توجه طبی و پرستاری دریافت کنم گرچه هدف از علاج ممکن است به هدف آرامش تبدیل شود.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که تنها نمیرم.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که درد نداشته باشم.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که سئوالاتم صادقانه پاسخ داده شوند.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که مرا فریب ندهند.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که خودم و خانواده ام برای پذیرش مرگ کمک دریافت کنیم.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که در آرامش با احترام بمیرم.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که فردیت خودم را حفظ کنم و بخاطر تصمیماتم که ممکن است خلاف عقاید دیگران باشد مورد قضاوت نباشم.
    • مفاهیم پرستاری – مرگ و مردن این حق من است که افراد مهربان، حساس، با سواد از من مراقبت کنند، کسانی که سعی کنند نیازهای من را درک کنند و قادر باشند از کمک به من که مشرف به مرگ هستم احساس رضایت کنند.
    منبع:

    The Dying Person’s Bill of Rights,” by A. J. Barbus, 1975, created at the workshop The Terminally Ill Patient and the Helping Person, Lansing, MI: South Western Michigan Inservice Education Council.

 مژده به همکاران عزیز:

مرکز خدمات پرستار راه اندازی شد. خدمات ترجمه متون پرستار شامل ترجمه متون عمومی، ترجمه متون تخصصی، ترجمه کتاب، ترجمه مقاله در حوزه ترجمه آنلاین، ترجمه حضوری، ترجمه تلفنی؛ بویژه ترجمه فارسی به انگلیسی می باشد. ترجمه فوری و ترجمه ارزان تز را تجربه کنید و مطمئنا به همکاری ادامه خواهید داد. فقط کافی است ثبت نام کرده و پنل کاربری خود را فعال کنید. هر گونه توضیح لازم را در محل ثبت سفارش قید بفرمایید. بمناسبت افتتاح تز فعلا قیمت ها ثابت و ارزان است. از قیمت ها و کیفیت ترجمه های تز شگفت زده خواهید شد.

ثبت سفارش ترجمه متون

 مژده به همکاران عزیز:

مرکز خدمات پرستار راه اندازی شد. برای ثبت سفارش نگارش پیش پروپوزال، نگارش پروپوزال، نگارش پایان نامه، تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه، تهیه اسلاید پاورپوینت دفاع به لینک زیر مراجعه نمایید. توجه بفرمایید که پوسته و ظاهر سایت تغییر می کند، زمانیکه وارد ساب دامین thez.parastar.info برای ثبت سفارش می شوید. اما این ساب دامین همانطور که از نامش پیداست مربوط به وبگاه پرستار است و تحت مسئولیت وبگاه پرستار عمل می کند. فقط کافی است ثبت نام کرده و پنل کاربری خود را فعال کنید. از قیمت ها و کیفیت کار تز شگفت زده خواهید شد.

ثبت سفارش پروپوزال و پایان نامه

بالای صفحه
JSN Boot template designed by JoomlaShine.com